OSR

Spis poległych

Gren. Douglas Flatow, 4 Komp. Gren. Rgt. 2, † 16.2.1915
Res. Bruno Renneske,Res. Pi. Komp. 62, † 15.2.1915

Mogiła cywilnej ofiary wojny

Mogiła mieszkanki wsi zabitej przez Rosjan w 1914 roku. Na krzyżu znajduje się inskrypcja o następującej treści:

"HIER RUHT• ANNA MÜLLER• 1914 VON DEN RUSSEN• GETÖTET•".

Źródło: R. Weber (red.), "Der Kreis Lyck", Leer 1981, s. 204

2012-02-04

Pomnik poległych w Helmanach

Pomnik nie zachował się. Upamiętniał poległych mieszkańców wsi Helmany oraz Lipińskie Małe. Dane poległych zostały również umieszczone na pamiątkowej tablicy w kościele w Ostrymkole.

Zdjęcia archiwalne

Spis poległych

In dem heiligen Sterben, die höhsten Güter zu verteidigen
starben den Heldentod:

Untffz. August Maczeyzik
'' Friedrich Jestremski
'' Gottlieb Kukowski
'' Ludwig Czybulka
Obgfr. Friedrich Czybulka
Musk. Rudolf Czybulka
Husar Wilhelm Czybulka
Schütze Emil Zielasko

Ostrykół - [Mogiła zbiorowa mieszkańców wsi]

Grzegorz Bućko — Sun, 05 Feb 2012 00:33:59 +0100

Ostrykół

Województwo warmińsko-mazurskie, powiat ełcki, gmina Prostki.
Scharfenrade, Ostpreussen, Kreis Lyck (1938 - 1945).
Ostrokollen, Ostpreussen, Kreis Lyck (- 1938).
Lokalizacja: 53.7183N, 22.4239E [pokaż mapę]

Pomnik poległych

Pomnik poległych, znajdujący się na placu przed wejściem do kościoła nie zachował się. Jego elementy (zwieńczenie) zostały wmurowane w ogrodzenie kościoła.

2011-06-03

Fot. Ewelina J.

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

Uzupełnieniem pomnika była, zachowana do dnia dzisiejszego, tablica, na której umieszczono dane 164 poległych mieszkańców parafii z miejscowości: Bobry (Bobern) - 5 osób, Gorczyce (Deumenrode) - 3, Długosze (Dlugossen) - 13, Dąbrowskie (Eichensee) - 23, Glinki (Glinken) - 2, Helmany (Hellmahnen) - 2, Kobylin (Kobylinnen) - 2, Długochorzele (Langsee) - 9, Lipińskie Małe (Lipinsken) - 5, Miłusze (Mylussen) - 18, Niedźwiedzkie (Niedzwedzken) - 6, Ostrykół (Ostrokollen) - 7, Popowo (Popowen) - 4, Prostki (Prostken) - 36, Sikory (Schikorren) - 1, Zdunki (Sdunken) - 10, Sokółki (Sokolken) - 4, Sołtmany (Soltmahnen) - 11, Żelazki (Zielasken) - 3.

2011-06-22

Fot. Ewelina J.

Spis poległych

IM WELTKRIEGE 1914-1918 STARBEN FÜR DAS VATERLAND

BOBERN
Fritz Soboll
Fritz Gerlach
Johann Melza
Johann Brozio
August Janz

DEUMENRODE
Rudolf Meyer
August Maslowski
Gust. Krause

DLUGOSSEN
Johann Fabritzki
Max Kruschinski
Gustaw Moysiszik
Herm. Doliwa
Martin Stanull
Ludwig Symanzik
Ludwig Pietrzyk
Adolf Komossa
Joh. Murawski
Gustav Dolenga
Ludwig Dolenga
Hermann Maczeyzik
Johann Wiersbitzki

EICHENSEE
Martin Sollmann
August Jenzelewski
Hermann Fröhlich
Karl Schwetzko
Jakob Waschkewitz
Adam Sobottka
Gustav Dombrowski
Joh. Dombrowski
Gustav Wernik
Joh. Glam
Ludwig Niklas
Aug. Bartholomeyzik
Friedrich Sdorra
Johann Lask
Johann Rafael
Johann Koczik
Ludwig Budzinski
Ludwig Woydak
Ludwig Wernik
August Borutta
Wilhelm Gallmeister
Martin Scheyko
Hermann Riesy

GLINKEN
Joh. Sulewski
Rudolf Truskowski

HELLMAHNEN
August Maczeyzik
Emil Zielazko

KOBYLINNEN
Fritz von Glinski
Wilhelm Schattkowski

LANGSEE
Paul Albin
August Donder
Johann Kornatzki
Friedr. Lukaschewski
Waldemar Marczinski
Adolf Olschewski
Karl Philippzik
Johann Walendy
Johann Olschewski

LIPINSKEN
Friedr. Jestremski
Ludwig Czybulka
Friedr. Czybulka
Rud. Czybulka
Wilh. Czybulka

MYLUSSEN
Gustav Borawski
Fritz Borawski
Gust. Borawski
Joh. Bannewitz
Friedrich Brosziewski
Michael Chedor
Gustav Cirnetzki
Karl Cirnetzki
Franz Gossing
Karl Heisel
August Kloss
Joh. Marczinowski
Gottlieb Marczinowski
Fritz Rabialski
Wilh. Schwidereck
Otto Smentek
Joh. Czech
Rud. Trustkowski

NIEDZWEDZKEN
Karl Purwien
Ludwig Rogowski
Hermann Rosinski
Adolf Dubaschny
Fritz Piechottka
Ludwig Piechottka

OSTROKOLLEN
Herm. Bartholomeyzik
Ludwig Borutta
Karl Makoschey
Karl Michalzyk
Johann Mozarski
Aug. Symanzik
Friedr. Willimzik

POPOWEN
Franz Donder
Wilh. Kordas
Franz Kowalewski
Johann Olschewski

PROSTKEN
August Adamzik
Johann Bondzio
August Brodowski
Johann Brodowski
Bruno Buchholz
Karl Buczilowski
Otto Denzer
Kurt Doliwa
August Donder
Herm. Hartmann
Fritz Hellmich
Max Jasch
Gustav Karpinski
Herm. Karpinski
Otto Klimaschewski
Ludwig Kloss
Aug. Koslowski
August Krupinski
Herm. Kulschewski
Gustav Lamowski
Wilh. Losch
Gottfried Maslo
Ernst Neumann
Rudolf Neumann
Jakob Nikulka
Paul Nisch
Franz Olschewski
Gust. Reinhardt
Franz Schmidt
Friedr. Schmidt
Gottlieb Schulz
Joh. Stutzkowitz
Friedr. Wilimzik
Aug. Wrobel
Aug. Zielinski
Kurt Bergmann

SCHIKORREN
Gottlieb Rukowski

SDUNKEN
August Plaga
Joh. Frohlian
Joh. Niedzwietzki
Ludw. Czubayko
Gust. Czubayko
Herm. Biernatzki
Gust. Dolenga
Johann Konietzko
Mich. Moskalewski
Alfred Zeysig

SOKOLKEN
Fritz Rinnewitz
Paul Domscheit
August Gryzan
Martin Tachil

SOLTMAHNEN
Reinhold Bickel
Hermann Kudritzki
Ludwig Kudritzki
Gustav Nikulski
Joh. Nikulski
Ludwig Nikulski
Gust. Pietrzik
August Trott I
August Trott II
August Wilk
Franz Zeisig

ZIELASKEN
Ludwig Lojewski
Adolf Lojewski
Friedrich Katzbrowski

Źródło: Ewelina J.

Mogiły na dawnym cmentarzu wiejskim

Mogiła żołnierza armii rosyjskiej

Mogiła nieznanego żołnierza armii rosyjskiej.

Źródło: R. Weber (red.), "Der Kreis Lyck", Leer 1981, s. 204

2010-01-03

Mogiła zbiorowa mieszkańców wsi

Miejsce spoczynku 6 mieszkańców wsi, którzy zostali zabici przez Rosjan w 1914 roku. Na pomniku znajduje się inskrypcja o następującej treści:

"HIER RUHEN DIE EHELEUTE:• KAROLINE U. ADAM KOBMYN• CHARLOTTE U. FRIEDR. KARREK• DIE ORTSEINGESESSENEN• HEINR. DARLIES U. BIERNATZKI• VON DEN RUSSEN GETÖTET 1914•".

Źródło: R. Weber (red.), "Der Kreis Lyck", Leer 1981, s. 204

2010-01-03

Zachodniogalicyjskie Cmentarze Wojenne; Cmentarze wojenne z IWŚ w okolicach Małogoszcza i w d. woj. kieleckim; I-wszo wojenne cmentarze Mazurskie; Die Informationsseite über Kriegsgräberstätten und Kriegsopfer; Spis poległych w Pierwszej Wojnie Światowej Gefallenendenkmäler; Mazurskie pomniki; Pomniki i tablice upamiętniające żołnierzy poległych w latach 1807-1945 z terenu Pomorza Środkowego; Architektura Pomorza; Verzeichnis der Heldengräber von 1914; Bitwa Łódzka; Глобус Беларуси - Niemieckie cmentarze wojenne z I W.Ś.; Глобус Беларуси - Rosyjskie cmentarze wojenne z I W.Ś.; Cmentarze Wielkiej Wojny na Mazowszu; Wielka Wojna 1914 - 1915; "Złe miejsca dla ślimaków" - Cmentarze Wielkiej Wojny; Groby Wojenne na terenie Małopolski; Cmentarze, pomniki wojenne w Obwodzie Kaliningradzkim; Cmentarze I wojny światowej w Galicji; Beskid Niski - cmentarze wojenne; Bibliografia zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych;

I Wojna Światowa (1914-18r.) - [Województwo warmińsko-mazurskie]

Grzegorz Bućko — Sat, 04 Feb 2012 23:18:47 +0100

I Wojna Światowa (1914-18r.)

"Nie pytajcie kto był przyjacielem a kto wrogiem
Tysiące bohaterów wiernych przysiędze padło w zaciętej walce
Ofiary spoczęły w rzędach grobów
Anioł śmierci przygarnął ich w niebie wolnych od nienawiści".
- inskrypcja na obelisku cmentarza w Nowym Żmigrodzie

Polska

Województwo dolnośląskie

powiat głogowski Głogów; powiat kłodzki Karłów; powiat Wrocław Wrocław.

Województwo kujawsko-pomorskie

powiat brodnicki Brodnica; Górzno; powiat Grudziądz Grudziądz; powiat inowrocławski Inowrocław; powiat lipnowski Lipno; powiat rypiński Rogowo; ~~Rogówko~~ powiat świecki Grupa; powiat tucholski Tuchola; powiat Włocławek Włocławek;

Województwo lubelskie

powiat bialski Kobylany; Zaczopki; powiat Chełm Chełm; powiat chełmski Bukowa Mała; Bukowa Wielka; Czułczyce-Kolonia; Kamień-Kolonia; Łowcza; Rejowiec; Rejowiec Fabryczny; Ruda; Siedliszcze; Turka; powiat hrubieszowski Cichobórz; Kobło; Kryłów; Matcze; Szpikołosy; Wołajowice; powiat krasnostawski Fajsławice; Ignasin; Izbica; Siennica Nadolna; Tarnogóra; powiat kraśnicki Bęczyn; Boby; Dzierzkowice; Dzierzkowice-Podwody; Kraśnik; Krzywda Las; Ostrów; Popkowice; Stróża; Urzędów; Zakrzówek; powiat lubartowski Kaznów; Krasne; Lubartów; Marcinów; Niedźwiada; Nowa Wola; Nowa Wieś; Nowidwór; Uścimów Kolonia; powiat lubelski Borzechów; Bychawa; Bychawka; Bystrzyca; Chmiel; Bębszczyzna; Garbów; Jastków; Kiełczewice Dolne; Konopnica; Krzczonów; Marysin; Matczyn; Nasutów; Niedrzwica Duża; Niedrzwica Kościelna; Piotrków; Piotrówek; Piotrowice; Sobieszczany; Tuszów; Wierzchowiska; Wojciechów; Wronów; Zaraszów Kolonia; powiat łęczyński Charlęż; Ciechanki; Łańcuchów; Łysołaje; Maryniów; Puchaczów; Zalesie; Dratów; powiat Lublin Lublin; powiat opolski Adelina; Borów; Chodel; Chruślanki Józefowskie; Darowne; Góry Opolskie; Kamień; Karczmiska; Mazanów; Opole Lubelskie; Prawno; Rybitwy; Wólka Łubkowska; powiat puławski Drzewce; Góra Puławska; Kazimierz Dolny; Kurów; Nałęczów; Nowy Pożóg; Paprotnia; Puławy; Sosnów; Żyrzyn; powiat radzyński Tchórzów; powiat rycki Dęblin; powiat świdnicki Gardzienice; Izdebno; Krzesimów; Młodziejów; Podizdebno; Rybczewice; Świdnik; Trawniki; powiat tomaszowski Dąbrowa Tarnawacka; Bełżec; powiat włodawski Osowa; Uhrusk; Włodawa; powiat zamojski Krasne; Krasnobród; Sitno;

Województwo lubuskie

powiat strzelecko-drezdenecki Drawiny; Głusko; Przeborowo; powiat świebodziński Chociule; powiat żagański Żagań;

Województwo śląskie

powiat Bielsko-Biała Bielsko-Biała; powiat bieruńsko-lędziński Lędziny; powiat Bytom Bytom; powiat Częstochowa Częstochowa; powiat częstochowski Kamienica Polska; Koniecpol; Zrębice/Ciecierzyn; powiat Jastrzębie-Zdrój Jastrzębie Zdrój; powiat Katowice Katowice; powiat kłobucki Krzepice; powiat Mysłowice Mysłowice; powiat myszkowski Kotowice; Myszków; Niegowa; Żarki; powiat Rybnik Rybnik; powiat tarnogórski Radzionków; Tarnowskie Góry; powiat zawierciański Biskupice/Pilica-Owczarnia; Kroczyce; Łazy; Pilica-Smoleń; Włodowice; Zawiercie; Zawiercie-Kromołów; Żarnowiec; powiat żywiecki Rajcza; Żywiec;

Województwo świętokrzyskie

powiat buski Busko; Czarkowy; Ucisków; powiat jędrzejowski Brzegi; Jędrzejów; Lasków; Łysaków; Małogoszcz; Mielechowy; Mieronice; Motkowice; Mzurowa; Nowa Wieś; Rembieszyce; Słaboszów; Sokołów Dolny; Wodzisław; Żarczyce Duże; powiat kazimierski Kazimierza Wielka; Opatowiec; Skalbmierz; powiat kielecki Bodzentyn; Bolmin-Papiernia; Brzezinki; Brzeziny; Chęciny; Chmielnik; Eustachów Mł.; Gnieździska; Jasień; Nowa Słupia; Podpolichno; Raków; Ruda Zajączkowska; Snochowice; Tumlin; powiat konecki Końskie; Mnin; Ruda Maleniecka; powiat Kielce Kielce; powiat opatowski Bidziny; Gołoszyce; Iwaniska; Modliborzyce; Opatów; Tarłów; powiat ostrowiecki Ostrowiec Świętokrzyski; powiat pińczowski Chroberz; Działoszyce; Pinczów; powiat sandomierski Góry Pęchowskie; powiat starachowicki Chybice; Pawłów; Wąchock; powiat włoszczowski Ludynia; Włoszczowa;

Województwo warmińsko-mazurskie

powiat bartoszycki Bartoszyce; Bisztynek; Dęby k/Górowa; Górowo Iławeckie; Grzęda; Łabędnik Duży; Nowa Wieś Reszelska; Sątopy; Wojciechy; Wozławki; powiat braniewski Braniewo; Lelkowo; Ławki; Nowica; Słobity; Stare Siedlisko; Tolkowiec; Wilczęta; Wyszkowo; Żelazna Góra; powiat działdowski Białuty; Domajewo; Duże Tynowo; Działdowo; Gralewo; Gródki-Zwierzyniec; Kurki; Księży Dwór; Lidzbark Welski; Malinowo; Mławka; Narzym; Rudolfowo; Ruszkowo; Uzdowo; powiat Elbląg Elbląg; powiat elbląski Aniołowo; Błudowo; Buczyniec; Dobry; Jegłownik; Jelonki; Jezioro; Kwietniewo; Kwitajny; Lepno; Lesiska; Młynarska Wola; Młynary; Nowe Monasterzysko; Pasłęk; Płonne; Pogrodzie; Pomorska Wieś; Rychliki; Skowrony; Święty Gaj; Ząbrowiec; Zastawno; Zielonka Pasłęcka; powiat ełcki Bajtkowo; Bałamutowo; Barany; Bartosze; Bobry; Borki; Borzymy; Chruściele; Chrzanowo; Czerwonka; Czyńcze; Czyprki; Dąbrowskie; Długie; Długosze; Dorsze; Dudki; Ełk; Gorłówko; Grabnik; Jeziorowskie; Kalinowo; Karbowskie; Kobylin; Koleśniki; Kopijki; Kosinowo; Królowa Wola; Krzywe; Krzywińskie; Krzyżewo; Lipińskie Małe/Helmany; Liski; Makosieje/Sypitki; Maże; Milewo; Miluki; Miłusze; Niekrasy; Nowa Wieś Ełcka; Nowe Krzywe; Olszewo; Oracze; Orzechowo; Ostrykół; Piętki; Pisanica; Płociczno; Prawdziska; Prostki; Przepiórki; Przytuły; Romanowo; Romoty; Rostki Bajtkowskie; Rożyńsk; Rożyńsk Wielki; Sędki; Sikory Ostrokolskie; Sołtmany; Siedliska; Skomack Wielki; Skomętno Wielkie; Stare Cimochy; Stare Juchy; Stare Krzywe; Straduny; Szarek; Szczecinowo; Szeligi; Śniepie; Talusy; Wierzbowo; Wiśniowo Ełckie; Zawady Ełckie; Zocie; powiat giżycki Bogaczewo; Borki; Brożówka; Bystry; Czarnówka; Czyprki; Gawliki Wielkie; Giżycko; Grajwo; Hermanowa Wola; Jedamki; Jeziorowskie; Kamionki; Kąp; Kolonia Paprotki; Konopki Małe; Konopki Wielkie; Kożuchy Wielkie; Kruklanki; Kruklin; Malinka; Marcinowa Wola; Mazuchówka; Miłki; Orłowo; Paprotki; Pierkunowo; Pietrasze; Przykop; Ranty; Ruda; Rydzewo; Ryn; Siedliska; Spytkowo; Staświny; Sterławki Wielkie; Sucholaski; Sulimy; Szymonka; Świdry; Talki; Upałty; Upałty Małe; Wejdyki; Wierciejki; Wrony; Wydminy; Wyszowate; Żywki; powiat gołdapski Banie Mazurskie; Błąkały; Boćwinka; Czerwone; Dubeninki; Dunajek; Gołdap; Golubie; Górne; Grabowo; Jagiele; Jagoczany; Jezierzyny; Kalniszki; Klewiny; Kruki; Lisy; Łobody; Maciejowięta; Mażucie; Mieczniki; Nowa Boćwinka; Nowiny; Obszarniki; Pietraszki; Pluszkiejmy; Rapa; Rogajny; Rogale; Surminy; Widgiry; Wobały; Wróbel; Żabin; Żytkiejmy; powiat iławski Boreczno; Goryń; Iława; Jerzwałd; Kisielice; Matyty; Pozorty; Różnowo; Susz; powiat kętrzyński Barciany; Górki; Gudniki; Jegławki; Kałki; Kętrzyn; Korsze; Mołtajny; Nakomiady; Parcz; Robawy; Siniec; Skandławki; Srokowo; Widryny; Winda; powiat lidzbarski Babiak; Bażyny; Bieniewo; Ełdyty Wielkie; Kiwity; Kłębowo; Kochanówka; Krekole; Lidzbark Warmiński; Lubomino; Markajmy; Orneta; Osetnik; Rogiedle; Rogóż; powiat mrągowski Baranowo; Burszewo; Górkło; Grabówka; Kosewo; Maradki; Marcinkowo; Mikołajki; Mrągowo; Nawiady; Olszewo; Osa; Piecki; Rybno; Sorkwity; Surmówka; Stare Kiełbonki; Stawek; Tałty; Warpuny; Woźnice; Wyszembork; Zyndaki; powiat nidzicki Chwalibogi; Frąknowo; Gołębiewo; Grzegórzki; Jabłonka; Jagarzewo; Kanigowo; Kozłowo; Lipowo; Łyna; Łysakowo; Małga; Michałki; Moczysko; Módłki; Muszaki; Nidzica; Niedźwiedź (Piec); Orłowo; Podgórzyn; Puchałowo; Radomin; Ruskowo; Sarnowo; Sarnowo Ginter (Kolonia Ginter); Sławka Wielka; Siemienowo; Szkotowo; Szymany; Turowo; Uścianek; Wały; Wierzbowo; Wietrzychowo; Wolisko; Zaborowo; Zagrzewo; ~~Zakrzewko~~; Zakrzewo; Załuski; Zdrojek; Zimna Woda; powiat nowomiejski Nowe Miasto Lubawskie; Szwarcenowo; powiat olecki Babki Oleckie; Borawskie; Cimochy; Dobki; Gąski; Gryzy; Guty; Imionki; Judziki; Kowale Oleckie; Krupin; Kukowo; Lakiele; Markowskie; Nory; Nowy Młyn; Olecko; Plewki; Rogojny; Sobole; Szarejki; Szczecinki; Szeszki/Chmielnik; Świętajno; Wieliczki; Wilkasy; Zajdy; powiat Olsztyn Olsztyn; Olsztyn-Dajtki; Olsztyn-Gutkowo; Olsztyn-Pozorty; powiat olsztyński Bartąg; Biesal; Biesowo; Biesówko; Biskupiec; Botowo; Brąswałd; Brzydowo; Cerkiewnik; Czerwonka; Dobrąg; Dobre Miasto; Dorotowo; Drwęck; Frączki; Gąsiorowo; Gietrzwałd; Górkowo; Gryźliny; Jedzbark; Jesionowo; Jeziorany; Kabiny; Kieźliny; Klebark Wielki; Klewki; Kobułty; Kwiecewo; Lamkowo; Lutry; Łęguty; Mańki; Mierki; Mokiny; Mycyny; Nowe Kawkowo; Nowe Włóki; Olsztynek; Piotraszewo; Ramsowo; Rasząg; Różnowo; Różynka; Ruś k/Olsztyna; Sitno; Sudwa; Swaderki; Sząbruk; Świątki; Tejstymy; Waplewo; Wigwałd; Włodowo; Zazdrość; Zerbuń; Zielonowo; powiat ostródzki Bramka; Brzydowo; Chojnik; Dąbrówno; Dąg; Durąg; Florczaki; Frygnowo; Gardyny; Gierzwałd; Ględy; Idzbark; Jonkowo; Jurki; Kajkowo; Kalnik; Kraplewo; Królewo; Książnik; Łączno; Liksajny; Liwa; Łogdowo; Łukta; Maliniak; Markowo; Marwałd; Mielno; Miłakowo; Miłomłyn; Molza; Morąg; Mostkowo; Naprom; Niebrzydowo Wielkie; Osiekowo; Ostróda; Ornowo; Pacółtowo; Pelnik; Pietrzwałd; Plichta; Reszki; Rolnowo; Ruś k/Morąga; Samborowo; Samin; Słonecznik; Stare Jabłonki; Stębark; Tabórz; Turznica; Worliny; Zawady Małe; Zwierzewo; Żabi Róg; powiat piski Babrosty; Baranowo; Bełcząc; Biała Piska; Chmielewo; Cierzpięty; Ciesina; Czarne; Czarny Róg; Dąbrówka; Dłutowo/Wincenta; Dmusy; Drozdowo; Drygały; Dziadowo; Falęcin; Gorzekały; Góra/Cierzpięty; Grądy; Grzegorze; Hejdyk; Jabłoń; Jagodne; Jeglin; Jeże; Kałęczyn; Kaliszki; Karwik; Klusy; Kocioł Duży; Kociołek Szlachecki; Końcewo; Koty; Kumielsk; Lipa Przednia; Lipniki; Liski; Lisy; Łupki Kolonia; Matyszczyki PGR; Monety; Nida; Niedźwiedzie; Nowa Wieś; Nowe Drygały; Nowe Guty; Nitki; Okartowo; Orzysz; Oszczywilki; Paski; Pawłocin; Pianki; Pisz; Pogobie Przednie; Pogobie Tylne; Pożegi; Rakowo Małe; Rakowo Piskie; Rolki; Rostki Skomackie; Ruciane; Ruda; Rzęśniki; Skarżyn; Snopki; Sokoły Jeziorne; Stare Guty; Stare Uściany; Stoczki; Sulimy; Szczechy Wielkie; Szeroki Bór; Szkody; Szwejkowo/Szwejkówko; Turowo; Ublik; Ukta; Wąglik; Wejsuny; Wierzbiny; Wilki; Wolisko Duże; Zalesie; Zawady; Zimna; powiat szczycieński Burdąg; Dźwierzuty; Faryny; Gawrzyjałki; Jedwabno; Jeleniowo; Jerutki; Klon; Kucbork; Kwiatuszki Wielkie; Lesiny Wielkie; Leśniczówka Karolinka; Korpele; Leleszki; Lipniak; Lipowiec; Marksewo; Nowy Dwór; Nowe Kiejkuty; Olszyny; Pasym; Piasutno; Piduń; Piwnice Wielkie; Popowa Wola; Przeździęk Mały; Przeździęk Wielki; Romany; Rozogi; Rumy; Sasek Mały; Sąpłaty; Szczytno; Szymany; Świętajno; Targowo; Trelkowo; Wielbark; Wielbark Kolonia; Witówko; Występ; Zieleniec Duży; Zawojki; powiat węgorzewski Budry; Dąbrówka; Dąbrówka Mała; Guja; Harsz; Kal; Kuty; Nowa Guja; Okowizna; Ołownik; Pawłowo; Perły; Piątki; Pieczarki; Pietrele; Popioły; Pozezdrze; Pozezdrze Kolonia; Radzieje; Rudziszki; Rydzówka; Sąkieły Małe; Skalisko; Stręgiel; Sztynort; Trygort; Wesołówko; Węgielsztyn; Węgorzewo; Więcki; Wyłudy; Zabrost Wielki;

Województwo wielkopolskie

powiat czarnkowsko-trzcianecki Krzyż Wielkopolski; Łokacz Wielki; powiat Kalisz Kalisz; powiat Konin Konin; powiat pilski Piła-Leszków;

Województwo zachodniopomorskie

powiat białogardzki Białogard; Bukówko; Dobrowo; Góry; Karlino; Kraścino; Karwin; Kikowo; Laski; Rarwino; Rogowo; Sadkowo; Tychowo; Zaspy Wielkie; Żytelkowo; powiat kołobrzeski Czermin; Dygowo; Górawino; Jazy; Karcino; Korzystno; Niemierze; Nieżyn; Podczele; Ramlewo; Rymań; Sarbia; Siemyśl; Starnin; Trzynnik; Ustronie Morskie; powiat koszaliński Bobolice; Cewlino; Chmielno; Dąbrowa; Dobrzyca; Drzewiany; Garbno; Gozd; Iwięcino; Karniszewice; Kościernica; Krąg; Krępa; Mielno; Nacław; Osieki; Polanów; Sianów; Sieciemin; Sowno; Śmiechów; Świeszyno; Wielin; Węgorzewo; Wyszewo; Żydowo; powiat sławieński Barzowice; Białęcino; Bobrowice; Bukowo Morskie; Chudaczewo; Cisowo; Darłowo; Dobiesław; Domasławice; Drzeńsko; Gorzyca; Jeżyce; Karwice; Kowalewice; Krupy; Laski; Łącko; Malechowo; Niemica; Ostrowiec; Pałowo; Paproty; Pieńkowo; Pieszcz; Podgórki; Postomino; Rusinowo; Rusko; Ryszczewo; Sławno; Słowino; Stary Kraków; Tychowo; Warszkowo; Zielnica; Żukowo; powiat szczecinecki Biały Bór; Borne Sulinowo; Drzonowo; Gwda Mała; Gwda Wielka; Juchowo; Kaliska; Kiełpino; Kołtki; Krosino; Kusowo; Łubowo; Ostrowąsy; Piaski; Sępolno Wielkie; Spore; Stary Chwalim; Sucha; powiat świdwiński Bierzwnica; Buślary; Czarnkowie; Krzecko; Lekowo; Łęgi; Nielep; Oparzno; Połczyn Zdrój; Rąbino; Redło; Rokosowo; Rusinowo; Rzepczyno; Rzęcino; Sławoborze; Słowieńsko; Stare Ludzicko; Sucha; Świdwin; Toporzyk; Tychówko; Więcław;

Pozostałe kraje

Białoruś

Obwód brzeski

rejon kamieniecki Wysokie Litewskie;

Obwód grodzieński

rejon iwiejski Lipniszki;

Obwód homelski

rejon rohaczewski Cichinicze;

Obwód mohylewski

rejon bobrujski Bobrujsk; rejon mohylewski Mohylew;

Czechy

Kraj morawsko-śląski

powiat Frýdek-Mistek Jabłonków;

Francja

Region Lotaryngia (Lorraine)

departament Meuse Consenvoye; Douaumont; Maizeray;

Region Nord-Pas-de-Calais

departament Pas-de-Calais Souchez; la Targette;

Region Szampania-Ardeny (Champagne-Ardennes)

department Marne Aubérive;

Kanada

Prowincja Ontario

region Niagara Niagara-on-the-Lake;

Litwa

Okręg kłajpedzki

gmina Nerynga Nerynga; gmina Szyłokarczma Szyłokarczma;

Okręg tauroski

gmina Pojegi Piktupėnai; Wilkiszki;

Niemcy

Berlin - miasto wydzielone

Berlin;

Rosja

Obwód kaliningradzki

rejon bagrationowski Bagrationowsk; Dołgorukowo; Sławskoje; Tiszino; rejon bałtijski Bałtijsk; rejon czerniachowski Czerniachowsk; rejon gurjewski Gurjewsk; rejon gusiewski Gusiew; Krasnogorskoje; Lermontowo; rejon gwardiejski Głuskowo; Gwardiejsk; rejon miejski Kaliningrad Kaliningrad; rejon krasnoznamieński Krasnoznamiensk; Liwienskoje; Niemanskoje; Uzłowoje; rejon niemański Bolszoje Sieło; Grigorjewo; Kaszino; Lesnoje; Łunino; Małomożajskoje; Nieman; Nowo Kołchoznoje; Uljanowo; Żilino; rejon niestierowski Czernyszewskoje; Krasnolesje; Niestierow; Sowchoznoje; Zawiety; rejon oziorski Gawriłowo; Oziorsk; Pławni; rejon polesski Mordowskoje; Polessk; rejon prawdinski Kasztanowo; rejon sławski Bolszakowo; Bolszyje Bierieżki; Jasnoje; Liewobierieżnoje; Mysowka; Sławsk; Timirjaziewo; Zapowiednoje; rejon miejski Sowietsk Sowietsk; rejon swietłogorski Swietłogorsk; rejon zielenogradski Primorsk; Zielenogradsk;

Rumunia

Bukowina

okręg suczawski Kirlibaba;

Słowacja

Kraj preszowski

powiat Medzilaborce Kamień nad Jaśliskami; powiat Svidnik Bodružal;

Ukraina

Obwód iwanofrankowski

rejon bohorodczański Bohorodczany; rejon doliński Przełęcz Wyszkowska; rejon iwanofrankowski Stanisławów; rejon kołomyjski Kołomyja; rejon nadwórniański Mołotków; Nadwórna; Pasieczna; Przełęcz Legionów; Rafajłowa; Sołotwina; Zielona;

Obwód lwowski

Lwów Lwów;

Obwód winnicki

rejon niemirowski Niemirów;

Obwód wołyński

rejon maniewicki Czersk; Karasin; Kołki; Kostiuchnówka; Koszyszcze; Kowel; Maniewicze; Trojanówka;

Obwód zakarpacki

rejon tiacziwski Dolina Płajska; rejon wielkoberezneński Przełęcz Użocka;

Włochy

Region Campania

prowincja Caserta Santa Maria Capua Vetere;

Region Piemont (Piemonte)

prowincja Torino Chivasso; Ivrea; La Mandria di Chivasso; Turyn;

Region Trydent-Górna Adyga (Trentino-Alto Adige)

prowincja Górna Adyga Monte Paterno;

Strony o podobnej tematyce

Ełk

Grzegorz Putkowski — Sat, 04 Feb 2012 22:09:08 +0100

Ełk

Województwo warmińsko-mazurskie, powiat ełcki, gmina Ełk.
Lyck, Ostpreussen, Kreis Lyck (- 1945).
Lokalizacja: 53.8281N, 22.3647E [pokaż mapę]

Cmentarz wojenny

Cmentarz wchodzi w skład Cmentarza Komunalnego Nr 1 przy ulicy Cmentarnej.

"IN DEM HEILIGEN STREBEN DIE HOECHSTEN GUETER • ZU VERTEIDIGEN STARBEN DEN HELDENTOD IN DEN • KAEMPFEN UM LYCK DIESE DEUTSCHE MAENNER • EWIG GEBUEHRT IHNEN UNSER DANK! •• DEM EHRENDEN GEDAECHTNIS DER • GEFALLENEN KRIEGER GEWIDMET • VON DER JUGENDABTEILUNG DES • VATERLAENDISCHEN FRAUENVEREINS STADT LYCK"¹⁾.

2009-05-06

Fot. Adler7

2008-06-22

Zdjęcia archiwalne

Spis poległych

Hauptm. u. Komp. Fürer Max Hubert, 2. Komp. Res. Jäger Batl. 21, *2.9.1880, † 25.10.1914
Oberstleutnant Richard Billig, Komm. Der Landw. Brig. 33, † Bei Dorschen 18.10.14
Leutn. Hans Putz, Gren. Regt. 4, † 12.2.15
Offz. Stellv. Karl Glienke, 3. Komp. Landst. Inf. Btl. Konitz, † 7.10.14
Offz. Stellv. Riemann, 2. Komp. Landw. Inf. Rgt. 84, † 3.9.14
Uffz. Heinrich Grapentin, Ldstm. Inf. Rgt. 5, † 13.8.15
Uffz. Emil Neumann, Drag. Rgt. 11, † 12.8.14
Uffz. Paul Lenski, ?. Komp. Landw. Inf. Rgt. 5, † 13.8.1915
Uffz. C. Kapinski, 6. Komp. Inf. Rgt. 44, † 28.2.15
Uffz. Richard Schulz, 1. Rekr. Depot. Ers. Batl. Inf. Regt. 147, † 22.3.16
Vzfw. Wilhelm Klingenberg, 10. Komp. Landw. Inf. Rgt. 76, † 12.9.14
Gefr. O. Quitschau, 7. Komp. Inf. Rgt. 45, † 28.2.15
Gefr. Broszio, 12. Komp. Res. Inf. Rgt. 5, † 15.4.17
Gefr. Joseph Wisikowsky, 9. Komp. Res. Inf. Rgt. 9, † 11.3.15
Wehrm. Eduard Böhm, 9. Komp. Landw. Inf. Rgt. 75, † 17.8.15
Wehrm. Johann Boertfleisch, Landw. Inf. Regt. 18, † 15.10.14
Wehrm. R. Gutschke, Landw. Inf. Rgt. 18, † 15.8.15
Wehrm. Joseph Heinrich, 2. Gen. Komp. Ers. Btl. Inf. Rgt. 147, † 17.7.17
Wehrm. Walendzig, 13. Komp. Landw. Inf. Rgt. 18, † 14.10.14
Ldstm. Karl Moser, San. Komp. Ers. Btl. Inf. Rgt. 147, † 26.3.16
Ldstm. Zirkel, 4. Komp. Ldstm. Batl. Osterode 2, † 5.11.14
Ldstm. A. Petersen, 8. Komp. Landw. I. R. 84, † 19.8.15
Ldstm. Karl Schluter, 7. Komp. Gren. Regt. 119, † 22.9.15
Ldstm. Karl Krug, 2. Gen. Komp. Ers. Btl. Inf. Rgt. 147, † 19.11.17
Ldstm. Johann Strotzki, 11. Komp. Ladw. Inf. Rgt. 5, † 15.8.15
Ldstm. B. Huhn, ??? Inf. Batl. Schlaw II
Ldstm. Koslowski, 3. Komp. Ldstm. Inf. Btl. Graudenz, † 7.10.14
Ldstm. Max Paetzel, 3. Komp. Ldstm. Inf. Btl. Graudenz, † 7.10.14
Musk. Wilhelm Seip, 2. Rekr. Dep. Ers. Batl. Inf. Rgt. 147, † 23.1.16
Musk. Franz Nordemann, 2. Rekr. Dep. Ers. Batl. Inf. Rgt. 147, † 3.5.16
Musk. Gustav Eckhorst, 3. Rekr. Depot. Ers. Batl. Inf. Rgt. 147, † 12.12.15
Musk. Max Schulz, 10. Komp. Res. Inf. Regt. 49, † 24.3.15
Musk. Wilhelm Franke, 1. Komp. Ers. Btl. 1. Andw. Inf. Rgt. 18, † 27.12.17
Musk. Joseph Penker, 1. Rekr. Depot. Ers. Batl. Inf. Rgt. 147, † 22.10.14
Musk. L. Schmittbiel, 1. Rekr. Dep. Ers. Btl. I Inf. Rgt. 147, † 28.5.16
Musk. P. Pfeiffer, 2. Rekr. Dep. Ers. Btl. I Inf. Rgt. 147, † 28.5.16
Musk. P. Nielsen, 1. Komp. Ers. Btl. Inf. Rgt. 147, † 13.2.15
Musk. Paul Niepel, 3. Komp. Res. Inf. Rgt. 228, † 17.10.14
Musk. R. Reimer, 7. Komp. Inf. Rgt. 44, † 28.2.15
Musk. Mittke, 8. Komp. Inf. Rgt. 44, † 13.8.15
Musk. Ewalet Przytulla, 1. Komp. Inf. Rgt. 147, † 19.6.17
Pion. Heinrich Hauf, 6. Komp. Pion. Rgt. 36, † 2.8.15
Gren. V. Kramorz, 6. Komp. Res. Inf. Rgt. 226, † 28.2.15
Res. Roman Hellak, 4. Komp. Res. Inf. Rgt. 34, † 23.9.14
Res. Roman Wolczykowski, 8. Komp. Res. Inf. Rgt. 49, † 26.9.14
Res. Fritz Plikat, 8. Komp. Inf. Regt. 44, † 13.2.15
Res. Hellmut Schulz, 3. Komp. Res. Inf. Rgt. 34, † 21.9.1914
Ers. Res. Abel, 4. Komp. Ers. Batl. Inf. Regt. 147, † 16.10.14
Drag. Richard Heinz, 2. Esk. Drag. Rgt. 21, † 13.2.16
Kan. P. Kamloff, Feld Artl. Rgt. 64, † 1.3.15
Arm. Soldat Emil Bemba, 1. Komp. Arm. Btl. 133, † 3.5.18
Arm. Soldat Wilhelm Siegmann, ??? Inf. Rgt. 14, † 3.5.18
Matr. Bernecker, Bez - Kommando Lötzen, † 8.3.17
Fahrer J. Muhlbach, Korps. Bruckentrain 38, † 24.4.15
Krgsfrw. Georg Hoppe, 5. Komp. Res. Inf. Rgt. 228, † 23.10.14
Johann Trojahn, 5. Ldstm. Inft. Batl. Allenstein XX. 20, *3.7.1877, † 25.9.1918
Walter Jankowski, Armierungs Batl. 159, *12.10.1887, † 29.7.1918
Max Adermann, 8. Komp. Ers. Regt. 2 Königsberg, † 7.4.15
Franz Balzer, Inf. Regt. 22, *11.3.1882, † 22.2.1919
Adolf Bausmer, Reserve Lazarett Lyck, *14.11.1896, † 15.10.1918
Richard	Bickel, *21.10.1889, † 28.2.1917
Walter Bindseil, 3. Komp. Freiw. Btl. 26, † 16.2.19
Wilhelm Brumm, Fuhrpark Kol. 310, *18.12.1884, † 30.12.1918
Bruno Borowy, 8. Komp. Gren. Regt. 4, † 21.2.15
Wilhelm Brunsfeld, 2. Esk. Hus. Regt. 7, † 14.3.15
August Hielscher, 11. Komp. Res. Inf. Rgt. 226, † 14.10.14
Heinrich Dannenberg, 6. Komp. Landstm. Inf. Regt. 35, *16.1.1887, † 6.10.1918
Johann Fuchs, Mun. Kolonne. 142, *24.1.1882, † 15.1.1919
Gottlieb Zimmek, 3. Komp. Inf. Rgt. 147, † 23.10.14
Walter Tessmann, 1. Genes. Komp. Ers. Batl. I. R. 147, *19.9.1898, † 21.10.1918
Gustav Krause, 2. Genes. Komp. Ers. Batl. I. R. 147, *15.11.1886, † 1.7.1918
Heinrich Edler, 2. Genes. Komp. Ers. Batl. I. R. 147, *12.3.1894, † 4.10.1918
Hermann	Lubkoll, 2. Genes. Komp. Ers. Btl. Inf. Rgt. 147, † 27.11.15
Johann Zind, 2. Rekr. Dep. Ers. Btl. Inf. Rgt. 147, † 27.12.16
Hans Harm, 2. Komp. Inf. Rgt. 147, † 12.8.14
Paul Steffen, 5. Komp. Inf. Rgt. 262, † 15.3.15
Gottfried Klein, 1. Komp. Ldstm. Inf. Btl. Bartenstein, † 5.11.14
Alfred Tornow, 1. Komp. Ers. Batl. I. R. 147, *28.8.1900, † 28.6.1918
Karl Kuschma, 4. Komp. Inft. Regt. 147, *25.10.1894, † 25.9.1918
Julius Konradt, Inf. Rgt. 147 F. M. A. 2, † 14.10.14
Julius Scharnetzke, 11. Komp. Inf. Rgt. 45, † 19.4.15
Johann Lojewski

Kwatera wojenna

Zlokalizowana na starym cmentarzu katolickim. Pochowanych jest tu dwóch żołnierzy niemieckich poległych w październiku 1914 i wrześniu 1915 roku.

2008-06-22

Spis poległych

Wehrm. Franz Arendt, 4. Komp. Batl. Jnf. Regt. 147, † 29.10.1914
Musk. Emil Grislawski, 1. Komp. Jnf. Regt. 151, *16.8.1892, † 8.9.1915

Cmentarz wojenny

Zlokalizowany przy ulicy 11 Listopada. Miejsce spoczynku 82 nieznanych żołnierzy rosyjskich.

2009-05-06

Fot. Adler7

Cmentarz wojenny

Zlokalizowany przy ulicy Kajki. Jest miejscem spoczynku 9 żołnierzy armii niemieckiej (wg opracowania M. Dehnena). Inne źródło podaje, iż w mogile pochowano 10 żołnierzy niemieckich oraz 6 rosyjskich (wg Webera). Cmentarz odrestaurowano w 2007 roku.

2009-03-30

Fot. Adler7

Mogiła zbiorowa

Zlokalizowana na terenie szpitala wojskowego. Według zachowanych inskrypcji jest miejscem spoczynku 8 żołnierzy niemieckich oraz 10 rosyjskich, w tym jednego o znanej tożsamości.

2011-10-12

2009-06-23

Fot. Adler7

Spis poległych

Sergt. Schönfeld, M.G.K / R.I.R. 50, † 20.10.1914
Gefr. Joachim v. Pein, 3/ R.I.R 31, † 30.09.1914
Ers. R. Paul Knappe, 5/ R.I.R 225, † 21.10.1914
Ers. R. Georg Bach, 3/ R.I.R 231, † 21.10.1914
Ers. R. Fritz Zinke, 8/ R.I.R. 226, † 21.10.1914
Ers. R. Anton Jensen, 4/ Ers. B.I.R. 341, † 2.11.1914
Krfrw. Franz Nitsche, 10/ R.I.R. 229, † 28.10.1914
Musk. Paul Rausch, 9/ L.I.R. 229, † 22.10.1914
Russe Andre Nikit (Анgpeй Hukuma)

Kwatera wojenna

Zlokalizowana na cmentarzu starego majątku ziemskiego. Pochowany jest tu 1 żołnierz armii niemieckiej poległy w 1914 roku.

2006-08-27

2005-09-01

Spis poległych

Krgsfrw. Herbert Kohmann, 3 komp. Inf. Regt. 147, † 7.10.1914

Pomnik pułkowy

Pomnik upamiętniał żołnierzy 147. (2. mazurskiego) pułku piechoty im. feldmarszałka Hindenburga (2. Masurisches Infanterie-Regiment "Generalfeldmarschall v. Hindenburg" Nr. 147).

"DEN • GEFALLENEN • KAMERADEN • INF. REG. GENERAL - FELDMARCHALL • VON HINDENBURG • 2. MAS. NR. 147 • ZUR • EHRE UND • ZUM ANDENKEN".

2009-09-07

Fot. Adler7

2009-05-25

Fot. Wojciech R. Łoźny

Zdjęcia archiwalne

Pomnik pułkowy

Pomnik upamiętniał żołnierzy 11. (pomorskiego) pułku dragonów im. von Wedela (Pommersches Dragoner-Regiment "von Wedel" Nr. 11).

Zdjęcia archiwalne

Pomnik

Kolumna upamiętniała postać Hindenburga.

2009-06-04

Fot. Wojciech R. Łoźny

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

Wisiała w kościele Najświętszego Serca Jezusowego, pod chórem, na lewo od wejścia.

Zdjęcia archiwalne

Pomnik poległych

Pomnik poległych mieszkańców wsi Szyba (Sybba) - obecnie część Ełku.

Zdjęcia archiwalne

Mogiła zbiorowa

Zlokalizowana na terenie wsi Szyba (Sybba) - obecnie w granicach Ełku, przy ulicy Kolejowej. Jest miejscem spoczynku 8 żołnierzy niemieckich z 31 pułku piechoty obrony krajowej, w tym według opracowania Maxa Dehnena, dwóch o nieznanej tożsamości.

"Hier ruhen 8 Mann • vom Landw. Inf. Regt. 31 • gef. am 13.9.1914".

2009-06-23

Fot. Adler7

Spis poległych

Gefr. Wik, Landw. Inf. Regt. 31
Landwehrm. Boldt, Landw. Inf. Regt. 31
Landwehrm. Paterka, Landw. Inf. Regt. 31
Landwehrm. Petersen, Landw. Inf. Regt. 31
Landwehrm. Trabolt, Landw. Inf. Regt. 31
Landwehrm. Werber, Landw. Inf. Regt. 31

Źródło: M. Dehnen "Die Kriegsgräber in Ostpreussen von 1914/15" (Würzburg 1966, s. 77)

Cmentarz wojenny

Zlokalizowany na terenie wsi Szyba (Sybba) - obecnie w granicach Ełku, przy ulicy Kolejowej. Jest miejscem spoczynku 109 nieznanych żołnierzy rosyjskich. Zachowana inskrypcja brzmi:
"HIER SIND • 109 • RUSSEN BESTATTET • GEF. AM 14.9.1914".

2009-06-23

Fot. Adler7

¹⁾ W świętym umieraniu, w obronie najwyższych wartości polegli bohaterską śmiercią w walkach o Ełk ci niemieccy mężczyźni. Zasługują oni na nasze wieczne podziękowanie. Chwalebnej pamięci poległych wojaków poświęca młodzieżowy oddział Ojczyźnianego Związku Kobiet Miasta Ełk

Cierzpięty - [Spis poległych]

Adler7 — Sat, 04 Feb 2012 19:19:06 +0100

Cierzpięty

Województwo warmińsko-mazurskie, powiat piski, gmina Orzysz.
Seehöhe, Ostpreussen, Kreis Johannisburg (1905 - 1945).
Czerspienten, Ostpreussen, Kreis Johannisburg (- 1905).
Lokalizacja: 53.8627N, 21.8482E [pokaż mapę]

Cmentarz wojenny

Cmentarz został odsłonięty 2 września 1915 r. W uroczystości brał udział Paul von Hindenburg. Na pomniku, zlokalizowanym w centrum założenia, znajdował się napis:

"Gefechte bei Seehöhe • 1914 - 1915".

Spoczywa tu 73 żołnierzy armii niemieckiej i 63 żołnierzy armii rosyjskiej (w tym jeden o znanej tożsamości). Brakujące dane w spisie poległych uzupełniono na podstawie opracowania Maxa Dehnena.

Źródło: M. Dehnen "Die Kriegsgräber in Ostpreussen von 1914/15" (Würzburg 1966, s. 72, 157)

2006-12-02

Fot. Remes http://remes.fotosik.pl

2006-05-03

Fot. benx@o2.pl I-wszo wojenne Cmentarze Mazurskie

Zdjęcia archiwalne

Spis poległych

Fdw. Ltn. Samulowitz, Ldstrm. Inf. Batl. Schlawe I, † 18.11.1914
Offz.Stellv. Ernst Scherping, 1. Komp. Landw. Inf. Regt. 76, † 18.11.1914
Utffz. Johann Voss [Voß], 4. Komp. Ldstrm. Inf. Batl. Schlawe I, † 18.11.1914
Utffz. Hutze, 2. Komp. Landw. Inf. Regt. 76, † 18.11.1914
Gefr. August Zühlke, Ldstrm. Inf. Batl. Schlawe I, † 18.11.1914
Gefr. ??? [S]chmidt, ?. [Ko]mp. Ldstrm. Inf. Batl. Schlawe I, † 18.11.1914
Gefr. Max Andruszkewicz, 2. Komp. Ldstrm. Inf. Batl. Braunsberg II, † 18.11.1914
Ldstrm. Friedr. Zander, 1. Komp. Ldstrm. Inf. Batl. Braunsberg II, † 18.11.1914
Ldstrm. Gottfr. Seewald, 1. Komp. Ldstrm. Inf. Batl. Braunsberg II, † 18.11.1914
Ldstrm. Gustav Ketelhut, 4. Komp. Ldstrm. Inf. Batl. Schlawe I, † 18.11.1914
Ldstrm. Friedrich Juhnke, 4. Komp. Ldstrm. Inf. Batl. Schlawe I, † 18.11.1914
Ldstrm. Karl Dahling, Ldstrm. Inf. Batl. Schlawe I, † 18.11.1914
Ldstrm. Gustav Lau, Ldstrm. Inf. Batl. Schlawe I, † 18.11.1914
Ldstrm. Friedrich Lublow, 2. Komp. Ldstrm. Inf. Batl. Schlawe I, † 18.11.1914
Ldstrm. Emanuel Heise, 2. Komp. Ldstrm. Inf. Batl. Schlawe I, † 18.11.1914
Ldstrm. Paul [P]robandt, ?. [Ko]mp. Ldstrm. Inf. Batl. Schlawe I, † 18.11.1914
Ldstrm. Johann Nitz, ?. [Ko]mp. Ldstrm. Inf. Batl. Schlawe I, † 18.11.1914
Ldstrm. Friedrich Lange I, ?. [Ko]mp. Ldstrm. Inf. Batl. Schlawe I, † 18.11.1914
Ldstrm. Karl Schröck, 4. Komp. Ldstrm. Inf. Batl. Schlawe I, † 18.11.1914
Ld[strm.] Gustav Lilienweiß, 4. Komp. Ldstrm. Inf. Batl. [Köni]gsberg I, † 18.11.1914
Ld[strm.] Fritz Drunk, 4. Komp. Ldstrm. Inf. Batl. [Köni]gsberg I, † 18.11.1914
Ldstrm. Joh. Grigat, 1. Komp. Füs. Regt. 33, † 18.11.1914
Füs. Albert Köttert [Kobbert], 1. Komp. Füs. Regt. 33, † 8.9.1914
Füs. Paul Schulz II, 4. Komp. Füs. Regt. 33, † 4.9.1914
[Füs.] Krämer, [Füs. Regt. 33], † 8.9.1914
[Füs.] Otto Frankenber[g], 4. Komp. [Füs. Regt. 33], † 8.9.1914
Füs. Wegner, 1. Komp. Füs. Regt. 33, † 18.11.1914
Füs. Hugo Kading, [Füs. Regt. 33], † Sept. 1914
Füs. Karl Kalinski, [Füs. Regt. 33], † Sept. 1914
Wehrm. Emil Baars, 2. Komp. Landw. Inf. Regt. 76, † 18.11.1914
[Wehr]m. Friedr. Jenz, 2. Komp. Landw. Inf. Regt. 76, † 18.11.1914
[Wehr]m. Wilh. Diercks [Dierks], 2. Komp. Landw. Inf. Regt. 76, † 18.11.1914
Wehrm. Wilhelm Pierstorff, Landw. Inf. Regt. 76, † 18.11.1914
Musk. ??? [S]pitzhack, ?. [Ko]mp. Ldstrm. Inf. Batl. Schlawe I, † 18.11.1914
Hans Se?lnin Bestulew

Kwatera wojenna

Zlokalizowana na dawnym cmentarzu wiejskim. Jest miejscem spoczynku 5 żołnierzy niemieckich, w tym 3 o nieznanej tożsamości.

2011-03-29

Fot. Dzedzej

2007-11-21

Fot. Krzysztof Stachowski

2006-05-03

Fot. benx@o2.pl I-wszo wojenne Cmentarze Mazurskie

Spis poległych

Arm. Soldat Otto Parpart, 2 Arm. Komp., † 11.6.1915
Arm. Soldat Paul Ullrich, † 11.3.1915

Białystok

Krzysztof Menel — Thu, 02 Feb 2012 15:41:29 +0100

Białystok

Województwo podlaskie, powiat Białystok, gmina Białystok.
Lokalizacja: 53.1325N, 23.1688E [pokaż mapę]

Cmentarz wojskowy

Zlokalizowany przy ul. 11 Listopada w Białymstoku. Założony na początku 1920 r. na skraju Parku Zwierzynieckiego, w pobliżu szpitala polowego i niemieckiego cmentarza wojskowego z I wojny światowej. W marcu 1920 r. zaprzestano grzebania zmarłych żołnierzy i jeńców na przyszpitalnym cmentarzu, a ich zwłoki przeniesiono do dwóch wspólnych mogił na cmentarz w Parku Zwierzynieckim. Pogrzebano tam również wielu poległych w sierpniu i wrześniu 1920 r. W 1921 r. opiekę nad cmentarzem objął Urząd Opieki nad Grobami Wojennymi, a w latach późniejszych sprawowało ją Towarzystwo Opieki nad Grobami Bohaterów. W okresie II wojny światowej część nagrobków uległa zniszczeniu. W ich miejsce pochowano żołnierzy Armii Czerwonej i Wojska Polskiego poległych i zmarłych w latach 1939-1949. Około stu żołnierzy WP pochowano w zbiorowych mogiłach w 1939 r., na których umieszczono napisy:

”W MOGILE • TEJ I OBOK • DR KONRAD FIEDOROWICZ Z • KAPELANEM SZPITALA KS. PIOTREM • MAZIEWSKIM, • Z POMOCĄ HARCE- • RZY I SPOŁECZEŃSTWA MIASTA - • POCHOWALI OKOŁO 100 OBROŃ- • CÓW BIAŁEGOSTOKU – NOCĄ Z • 15 NA 16 IX 1939 ROKU. • CHOWANO ICH W STANIE ROZ- • KŁADU NA SKUTEK DZIAŁANIA • NIEMIECKIEJ DYWERSJI • W 55-TĄ ROCZNICĘ WRZEŚNIA •• OKRĘGOWA • IZBA LEKARSKA”

”MIEJSCE WIECZNEGO SPOCZYNKU • OKOŁO 100 ŻOŁNIERZY Z SAMODZIEL- • NEJ GRUPY OPERACYJNEJ „NAREW” • POLEGŁYCH W OBRONIE BIAŁEGO- • STOKU WE WRZEŚNIU 1939 R.”

Niektórzy spoczęli w mogiłach indywidualnych. Szczątki kpr. Bolesława Bierwiaczonka zostały przeniesione na cmentarz wojskowy w roku 1973. Śmiertelnie ranny w walkach o Hajnówkę, pierwotnie pochowany był we wsi Budy. Na cmentarzu spoczywa także kilku szeregowców Armii Czerwonej, którzy zginęli lub zmarli w 1939 r.

Źródło: Urszula Kraśnicka-Zajdler "Cmentarz wojskowy w Zwierzyńcu" [w:] "Pomniki Niepodległości" (2008)

2010-10-17

Fot. Mariusz Proskień

2010-10-05

Fot. Mariusz Proskień

2008-12-29

Fot. Mariusz Proskień

Spis poległych

Ajuszczak Roman   † ??.09.1939
Bierwiaczonek [Barwiaczonek] Bolesław, kpr., 3 p. strz. konnych, zm. z ran 17.09.1939
Kowalewski Piotr   † ??.09.1939
Łazarczyk Zygmunt, plut., 71 pp   † 27.09.1939
Markowski Antoni, uł.   † 24[11].10.1939
Świetlikowski Zenon   † ??.09.1939

Liesniewskij Władimir A., krasnoarmiejec, pol. 26.10.1939
Liubutow B.H., krasnoarmiejec   † 1939
Nikitienko M.A., krasnoarmiejec   † 1939
Seliwierstow A.M., krasnoarmiejec   † 1939

Kwatera wojenna na Cmentarzu Farnym

Zlokalizowana na Cmentarzu Farnym przy ul. Władysława Raginisa. Wspólna kwatera żołnierzy poległych w latach 1920 i 1939 znajduje się po prawej stronie kaplicy cmentarnej, przy samym murze ogrodzenia. Po prawej stronie kwatery znajduje się pomnik składający się z dwóch głazów narzutowych ustawionych na wspólnym cokole. Na jednym z nich umieszczono tablicę z napisem:

”W GROBACH TYCH • POCHOWANO STU • KILKUDZIESIĘCIU • ŻOŁNIERZY NIEZNANYCH • POLEGŁYCH • W 1920 r. I 1939 r. • KTÓRZY ODDALI SWE • ŻYCIE W OBRONIE • OJCZYZNY •• O PANIE PRZYJMIJ ICH • NAJWYŻSZĄ OFIARĘ”

Na cmentarzu znajduje się grób rodziny Brzostowskich, gdzie na tablicy umieszczono symboliczny napis ku czci ppor. pil. L. Brzostowskiego, jego ojca i brata. Podporucznik Brzostowski zginął pod Pińskiem (razem z dwoma lotnikami) na samolocie „Łoś”.

2010-04-20

Fot. Mariusz Proskień

Spis poległych

Brzostowski Albin, żołnierz AK, zamordowany w Gross-Rosen w 1944
Brzostowski Lucjan, ppor. pil., 221 esk. bomb., zg. śm. lotnika 17.09.1939
Brzostowski Zenon, kpr. pil., Polish Air Force., zg. śm. lotnika 26.04.1944

Kwatera wojenna

Zlokalizowana na cmentarzu miejskim przy ul. Władysława Wysockiego. Wspólna kwatera żołnierzy poległych w latach 1920 i 1939 znajduje się po lewej stronie głównej alei. W 1989 r. społeczeństwo Białegostoku ufundowało przed kwaterą głaz pamiątkowy, na którym znajduje się tablica z napisem:

”W MOGIŁACH TYCH, OBOK 72 ŻOŁNIERZY Z 1920 r. • POCHOWANO 100 NIEZNANYCH ŻOŁNIERZY • Z WRZEŚNIA 1939 r. POLEGŁYCH W OBRONIE • BIAŁEGOSTOKU. POCHOWANO TU RÓWNIEŻ • LOTNIKÓW: kpt. SEWERYNA ŁAŹNIEWSKIEGO I ppor. EUGENIUSZA CHOJNACKIEGO, KTÓRZY • W DNIU 3 IX STOCZYLI ŚMIERTELNY BÓJ NAD • MIASTEM Z NIEMIECKIM PILOTEM I SPADLI • W REJONIE WASILKOWA. •• W 50 ROCZNICĘ WRZEŚNIA 1939 r. • SPOŁECZEŃSTWO BIAŁEGOSTOKU”

Źródło: Wojciech Zmyślony,"Ostatni lot „Czapli” 13 eskadry obserwacyjnej"

2009-04-02

Fot. Mariusz Proskień

Spis poległych

Chojnacki Eugeniusz, ppor. pil., 13 eskadra obserwacyjna, pol. 03.09.1939
Łaźniewski Seweryn, kpt. obs., 13 eskadra obserwacyjna, pol. 03.09.1939

Mogiła zbiorowa

Zlokalizowana na cmentarzu św. Rocha przy al. Konstytucji 3 Maja. Znajduje się naprzeciw głównego wejścia. Nagrobek został ufundowany przez PTTK w 1969 roku. Na jednej z tablic leżących na mogile wyryto napis:

”WIECZNA PAMIĘĆ I CZEŚĆ • OBROŃCOM BIAŁEGOSTOKU • POLEGŁYM NA POLU CHWAŁY • WE WRZEŚNIU 1939 ROKU”

W mogile spoczywa dziewięciu żołnierzy Wojska Polskiego.

2011-04-23

Fot. Mariusz Proskień

Spis pochowanych

Dzieszutow Antoni   † 1939
Gryko Jan   † 1939
Kulikowski Bolesław   † 1939
Łupiński Józef, por.   † 1939
Molenda [Malenda]   † 1939
Nendzarski Kazimierz   † 1939
Opas Stanisław   † 1939
Pawlicz Mikołaj   † 1939
Polak Stanisław   † 1939

Pomnik Obrońców Białegostoku 1939 r.

Znajduje się przy al. Jana Pawła II. W 1974 r., na Wysokim Stoczku, w miejscu stanowisk bojowych żołnierzy 42 pułku piechoty, utworzono miejsce pamięci narodowej. Do upamiętnienia użyto pni topoli i wierzb. Zespół pomnikowy wykonany z nietrwałych materiałów ulegał zniszczeniu i dewastacji. W latach 1988-1989 przeprowadzono remont ustawiając jedenaście drzew wykonanych z blachy miedzianej. Tablice i napisy wykonano z brązu. W 2008 r. pomnik poddano kolejnemu remontowi. Umieszczono odznaki formacji broniących Białegostoku oraz tablicę z napisem

”REDUTA • OBRONY MIASTA BIAŁEGOSTOKU • 15 WRZEŚNIA 1939 R. WALKĘ O HONOR MIASTA • Z NIEMIECKĄ BRYGADĄ „LÖTZEN” • PODJĄŁ BATALION MARSZOWY 42 PUŁKU PIECHOTY • WSPARTY PRZEZ BATALION WARTOWNICZY, • SZWADRON 2 PUŁKU UŁANÓW GROCHOWSKICH, • ARTYLERZYSTÓW KONNYCH Z 14 DYWIZJONU, • GRUPY PIECHURÓW I KAWALERZYSTÓW. •• POMNIK POWSTAŁ W 1974 ROKU • Z INICJATYWY UCZESTNIKA WALK • ANTONIEGO MALECKIEGO • BYŁ TO PRZEJAW WOLI MIESZKAŃCÓW • W 70 ROCZNICĘ WYBUCHU II WOJNY ŚWIATOWEJ • ZOSTAŁ ODNOWIONY NA ZLECENIE • URZĘDU MIASTA W BIAŁYMSTOKU • PRZEZ FIRMY „JARBUD” I „IZOCHEM” WEDŁUG • PROJEKTU JERZEGO GRYGORCZUKA •• NIECH WIECZNIE TRWA PAMIĘĆ • O BOHATERACH •• BIAŁYSTOK 2009”

We wrześniu 1939 r. na białostockich cmentarzach pochowano około 300 żołnierzy WP. Większość z nich zmarła z ran w szpitalach polowych. Dnia 15 września 1939 r. Niemcy zajęli Białystok, a 22 września przekazali go Armii Czerwonej.

2010-10-23

Fot. Mariusz Proskień

Jaminy - [2009-01-06]

Krzysztof Menel — Thu, 02 Feb 2012 07:49:56 +0100

Jaminy

Województwo podlaskie, powiat augustowski, gmina Sztabin.
Lokalizacja: 53.6631N, 23.0232E [pokaż mapę]

Kwatera wojenna

Zlokalizowana na cmentarzu parafialnym. Znajduje się tam pomnik niemieckiego 251 rezerwowego pułku piechoty (Reserve Infanterie Regiment 251), zbudowany z ciosów kamiennych. Na pomniku umieszczono nazwiska poległych żołnierzy i tablicę z napisem:

”RES. INF. REG. 251 • ES STARBEN FÜR • DAS VATERLAND • AM 24/28 FEBRUAR • 1915 • (nazwiska 5 oficerów) • UND MIT IHNEN • 14 TAPFERE DEUTSCHE KRIEGER •• SIE KAMPFTEN STARBEN U. RUHEN VEREINT • IN FRENDER ERDE GEBETTET VOM FEIND” ¹⁾

W kwaterze pogrzebano 28 żołnierzy niemieckich poległych w dniach 24-28.02.1915 r.

2010-08-13

Fot. Mariusz Proskień

2009-01-06

Fot. Jerzy Rajecki

Spis poległych

Musketier W.Baumbach
Hauptmann Johannes Bethke
Kriegsfreiwilliger Robert Blechschmidt
Leutnant Hans Bohnekamp
Leutnant Paul Deicke
Musketier Ferdinand Diel
Major Horst Edler von Gräfe
Musketier Karl Fürst
Musketier Gust. Meinert
Reservist Jul. Heitz
Hauptm. Kurt von Knobelsdorff
Musketier G. Kollweidt
Vizefeldwebel Udo Losch
Gefreiter Arno Menge
Musketier Hieron. Wand
Musketier Johs. Weber III

¹⁾ 251 REZERWOWY PUŁK PIECHOTY • UMARLI ZA OJCZYZNĘ • 24/28 LUTEGO 1915 • (nazwiska 5 oficerów) • A Z NIMI • 14 DZIELNYCH NIEMIECKICH ŻOŁNIERZY •• WALCZYLI, UMIERALI I SPOCZĘLI RAZEM • W OBCEJ ZIEMI POCHOWANI PRZEZ NIEPRZYJACIÓŁ

Sudwa - [Pomnik poległych]

Grzegorz Putkowski — Mon, 30 Jan 2012 22:31:23 +0100

Sudwa

Województwo warmińsko-mazurskie, powiat olsztyński, gmina Olsztynek.
Sauden, Ostpreussen, Kreis Osterode (- 1945).
Lokalizacja: 53.5871N, 20.2642E [pokaż mapę]

Zespół cmentarzy wojennych, zbiorowych i mogił pojedynczych usytuowanych wokół dawnego założenia upamiętniającego zwycięstwo nad Rosjanami w 1914 r. Pomnika-Mauzoleum (Tannenberg-Denkmal). Rozmieszczone mogiły wojenne miały tworzyć krajobraz pobitewny. Według Maxa Dehnena znajdowało się tu 10 mogił i kwater wojennych, gdzie pochowanych jest 534 żołnierzy armii rosyjskiej, po stronie zachodniej: (200, 90, 73, 150, — ?); po stronie wschodniej: (1,16,3,1, — ?). W Osteroder Zeitung wymieniony jest jeszcze 1 cmentarz, gdzie pochowanych jest 8 żołnierzy armii niemieckiej i 75 żołnierzy armii rosyjskiej, jeden grób z 20 żołnierzami armii niemieckiej wewnątrz założenia oraz 1 pojedyncza mogiła, w której spoczywa 1 żołnierz niemiecki. Według tych danych spoczywa tu w kilku miejscach 626 żołnierzy, w tym 17 żołnierzy armii niemieckiej i 609 żołnierzy armii rosyjskiej. Według K. Burgera ogólna liczba tu pochowanych wynosi 655 żołnierzy, w tym 37 żołnierzy armii niemieckiej i 618 żołnierzy armii rosyjskiej. Ze względu na zmiany, jakie nastąpiły w układzie przestrzennym tego miejsca niemożliwe jest przypisanie liczby poległych do zachowanych miejsc, gdzie pochowani są żołnierze, zwłaszcza, że informacje zamieszczone w kilku opracowaniach, różnią się.

Mogiła zbiorowa

Miejsce spoczynku 28 żołnierzy armii rosyjskiej. Dokładna lokalizacja nieznana.

Zdjęcia archiwalne

Cmentarz wojenny

Usytuowany po północnej stronie szosy z Olsztynka do Ostródy, około 450 m w kierunku zachodnim od zabudowy wsi Sudwa, obok polnej drogi w stronę kolonii. Na planie wieloboku o wymiarach 24x27x31x7,60 m. Wewnątrz mogiła w kształcie kopca. Pierwotnie ogrodzony niskim płotem z drewnianych sztachet z bramką ujętą w słupki murowane z kamienia. Pierwotnie obsadzony dębami, obecnie występują także inne gatunki drzew. Stan zachowania dostateczny, układ czytelny - nie zachowały się słupki bramy wejściowej oraz ogrodzenie.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2005-08-30

Plan założenia

Rys. W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

Cmentarz wojenny

Usytuowany po północnej stronie szosy z Olsztynka do Ostródy około 200m w kierunku zachodnim od zabudowy wsi Sudwa. Na planie prostokąta o wymiarach 6x14 m, ogrodzony niskim płotkiem z metalowych prętów. Pierwotnie stał na mogile krzyż prawosławny. Pochowani są tu żołnierze armii rosyjskiej. Stan zachowania dostateczny.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2005-08-30

Cmentarz wojenny

Usytuowany po południowej stronie szosy z Olsztynka do Ostródy, w pobliżu skrzyżowania starej drogi, prowadzącej przez park, z szosą. Znajdują się tu dwie mogiły, otoczone krawężnikami z kostki granitowej. Prawdopodobnie są tu pochowani żołnierze armii rosyjskiej. Mogiły uporządkowane. Stan zachowania dobry.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2005-08-30

2002-04-20

Mogiła zbiorowa

Usytuowana po wschodniej stronie domu w parku, za budynkiem gospodarczym. Mogiła o wymiarach około 20,0x5,0 m, otoczona krawężnikiem z kostki kamiennej. Na mogile ustawiony jest krzyż prawosławny. Pochowani są tu żołnierze armii rosyjskiej. Stan zachowania dobry.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2005-08-30

Zdjęcia archiwalne

Mogiła żołnierska

Usytuowana w południowej części parku, około 40 m od drogi do Królikowa, przy alejce prowadzącej przez park w kierunku północnym. Otoczona krawężnikiem z kamieni polnych. Stan zachowania dobry.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2005-08-30

2001-06-14

Pomnik pułkowy

Poświęcony poległym żołnierzom 147 (2. mazurskiego) pułku piechoty. Jak wynika z archiwalnych zdjęć pomnik był w okresie międzywojennym przebudowywany. Zachowana rzeźba lwa znajduje się obecnie na rynku w pobliżu ratusza w Olsztynku.

"DEM INFANTERIE REGIMENT • GENERALFELDMARSCHALL • VON HINDENBURG • 2. MASURISCHES NR 147 • UND • STARBEN FÜR KAISER UND REICH • IN OST UND WEST • GEFALLENEN KAMERADEN • 1914 + 1918"

2007-06-20

Zdjęcia archiwalne

Tannenberg-Denkmal

Wieże były ponumerowane przeciwnie do ruchu wskazówek zegara:

wieża wejściowa, mieszcząca pomieszczenie straży,
wieża poświęcona wysiłkom narodu niemieckiego podczas I wojny światowej,
wieża prezentująca historię Prus Wschodnich,
wieża sztandarowa,
wieża Hindenburga,
wieża żołnierska,
wieża poświęcona ofiarom I wojny światowej, mieszcząca kaplicę,
wieża dowódców.

Pomiędzy poszczególnymi wieżami zlokalizowane były pomniki i tablice, poświęcone niemieckim formacjom wojskowym, biorącym udział w zmaganiach. Odpowienio między wieżą:

1-2: I. Reserve-Korps, 6. gem. Landwehr-Brigade,
2-3: XVII. Armeekorps,
3-4: 1. Kav.-Div., Jäger, Pioniere, Train, Festungstruppen,
4-5, 5-6: pomniki różnych formacji biorących udział w I WŚ (Ehrenmal der Flieger, der Nachrichten, der Eisenbahner, der Freikorps, der Ärzteschaft und Sanitäter),
6-7: I. Armeekorps, 5. Landwehr-Brigade,
7-8: XX. Armeekorps, 35. Division, 70. gem. Landwehr-Brigade, Hauptreserve Graudenz,
8-1: 3. Reserve-Division, Landwehr-Division von der Goltz.

Źródła:

B. Kuźniewski, Tannenberg-Denkmal jego dzieje, ALBO, 1994
http://tannenberg-nationaldenkmal.andreasspringer.de

Pomnik poległych

Zlokalizowany przy wieży nr 1 (od strony wieży nr 8).

"Kgl. + Preuß. • Land • wehr • Inf. Rg. 5"

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

Wykonana z brązu tablica o treści: "Grenadier = Regiment • König Friedrich d. Große • (3. Ostpr.) Nr. 4".
Zlokalizowana na ścianie wieży nr 7 (od strony wieży nr 6).

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

Zlokalizowana na ścianie wieży nr 3 (od strony wieży nr 2).

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

Zlokalizowana na ścianie wieży nr 2 (od strony wieży nr 3).

"Den Gefallenen • des Königl. Preuß. • Jäger=Regiments • zu Pferde Nr. 4"

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

Poświęcona 12. pułkowi ułanów. Inskrycja: "ULANEN • 12"
Zlokalizowana na ścianie wieży nr 3 (od strony wieży nr 4).

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

Zlokalizowana na ścianie wieży nr 6 (od strony wieży nr 7).

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

Tablica o treści: "… • Landw. Inf. Reg. • Nr. 107 • als der einzigen • sächsische Truppe • an der Schlacht • bei Tannenberg"

Zdjęcia archiwalne

Pomnik pułkowy

"Seinen gefallenen • Kameraden • Infanterie-Regiment • Generalfeldmarschall • von Hindenburg • (2. Masurisches) Nr. 147"

"DEN SIEG BEI • ORLAU-LAHNA • …"

"GENERAL WILHELMI • … • BEI ORLAU - LAHNA …8.1914"

Pierwsza nisza od strony wieży nr 7 w kierunku wieży nr 8.

Zdjęcia archiwalne

Pomnik pułkowy

Prawdopodobnie pomnik pułku grenadierów ("gorejący granat").

Pierwsza nisza od strony wieży nr 4 w kierunku wieży nr 3.

Zdjęcia archiwalne

Pomnik pułkowy

Prawdopodobnie fragment pomnika pułkowego.

Zdjęcia archiwalne

Pomnik pułkowy

Zdjęcia archiwalne

Pomnik

"VOLK FLIEG DU WIEDER • UND DU BIST SIEGER • DURCH DICH ALLEIN"

Zdjęcia archiwalne

Pomnik poległych

"Ich hatt' einen Kameraden… • Seinen Gefallenen • Der Sängerbund Ostpreußen."

Między wieżą nr 5 i 6 - od strony wieży nr 6.

Zdjęcia archiwalne

Pomnik poległych

"IHREN GEFALLENEN KAMERADEN GEWIDMET VON DEN FLIEGERN UND LUFTFAHRERN"

Zdjęcia archiwalne

Pomnik poległych

"Unserer toten Kameraden! • Reichsvereinigung ehem. Kriegsgefangener e.V."

"ÜBER 100 000 DEUTSCHE SOLDATEN GABEN IN DER • KRIEGSGEFANGENSCHAFT IHR LEBEN FÜR DEUTSCHLAND"

Pierwsza nisza od strony wieży nr 5 w kierunku wieży nr 6.

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

Wykonana z brązu tablica o treści: "Den Kämpfern von Tannenberg • Res. Feld.=Art. Rgt. Nr. 36."

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

"Im Verbande der • 1. Kav. Division • kämpften bei • Tannenberg •• Div. Stab • Kür. Rgt. 3 • Drag. Rgt. 1 • Ul. Rgt. 12 • Jäg. z. Pf. Rgt. 9 • Kür. Rgt. 5 • Ul. Rgt. 4 • Ul. Rgt. 3 • Jäg. Btl. 2 • R. Abtlg. F.A. 1 • M.G.A. 5 • Nachr. Abtl. 1 • Pi. Abtlg. 1 • Fü. Abtlg. 1"

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

"Ihr starbt, damit die Heimat nicht verdorben, • wir leben, dass ihr nicht umsonst gestorben."
"Res. Inf.-Regt. 2"
"Res. Inf.-Regt. 9"

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

"1914 1918 • Seinen • Gefallenen • im Weltkriege • der • Deutsche • Feldpostbund"

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

"Das Grenadier • Regiment • Kronprinz • (I. Ostpr.) Nr.1 • Seinen Gefallenen"

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

"Den für das Vaterland im Weltkriege 1914 – 1918 • gefallenen Helden des Kgl. Preuß. Infant. Regts. • „Freiherr Hiller v. Gaertringen (4. Pos.) Nr. 59" • in unwandelbarer Treue und Dankbarkeit. • Es starben den Heldentod im Weltkriege: 89 Offiziere, • 266 Unteroffiziere, 348 Mannschaften. • Davon in der Schlacht bei Tannenberg: 22 Offiziere, • 42 Unteroffiziere 703 Mannschaften."

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

"Königin • Luise Bund • Dem Andenken • der deutschen Helden."

Zdjęcia archiwalne

Tablice pamiątkowe

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

"Den Gefallenen • des ersten • Westpreussischen • Fussartillerie=• Regiments • Nr. 11"

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

"1. West= Preussisches Pionier= Bataillon 17"
Zlokalizowana między wieżą nr 2, a wieżą nr 3.

Zdjęcia archiwalne

Rumy - [Kwatera wojenna]

Piotr Gapiński — Mon, 30 Jan 2012 17:44:59 +0100

Rumy

Województwo warmińsko-mazurskie, powiat szczycieński, gmina Dźwierzuty.
Rummau, Ostpreussen, Kreis Ortelsburg (1938-1945).
Rummy, Ostpreussen, Kreis Ortelsburg (- 1938).
Lokalizacja: 53.7621N, 20.9341E [pokaż mapę]

Pomnik poległych

We wsi (Rummau-West) znajdował się pomnik poświęcony mieszkańcom wsi poległym w czasie I wojny światowej. Pomnik odsłonięto w 1937 roku. Stan obecny nieznany.

Źródło: Sadlowski E., Denkmäler und Gedenktafeln im Kreis Ortelsburg, Ostpreussen, Leer 2008, s. 74

Zdjęcia archiwalne

Kwatera wojenna

Położona na dawnym cmentarzu ewangelickim, znajdującym się na południe od wsi, po wschodniej stronie drogi do Dźwierzut. Trzy mogiły otoczone płotem z siatki, na każdej pulpitowa tabliczka z informacją o pochowanych. Spoczywają tu cywilne ofiary starć, jakie miały miejsce w końcu sierpnia 1914 roku. Cmentarz oraz kwatera zachowane w stanie szczątkowym.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2010-06-04

Spis pochowanych

ARTUR PAPROTT, † 28.8.1914, BEIM RUSSENEINFALL
KARL KALINSKI, † 24.8.1914, BEIM RUSSENEINFALL
HUGO KALINSKI, † 24.8.1914, BEIM RUSSENEINFALL

Szczytno - [Tablice pamiątkowe]

Adler7 — Sun, 29 Jan 2012 22:01:04 +0100

Szczytno

Województwo warmińsko-mazurskie, powiat szczycieński, gmina Szczytno.
Ortelsburg, Ostpreussen, Kreis Ortelsburg (- 1945).
Lokalizacja: 53.5635N, 20.9952E [pokaż mapę]

Cmentarz wojenny

Usytuowany za miastem, na skraju lasu, po południowej stronie szosy do Ostrołęki. Dawny układ cmentarza z I wojny światowej nie zachowany, na jego miejscu obecnie znajduje się cmentarz wojenny z II wojny światowej, na którym pochowani są żołnierze armii radzieckiej, polegli w walkach o Szczytno w 1945 r.

Spoczywa tu 32 żołnierzy armii rosyjskiej, poległych 30 sierpnia 1914 r. Miejsce upamiętnia drewniany, prawosławny krzyż, postawiony w miejscu wcześniej zniszczonego. Na krzyżu napis: "HIER LIEGEN 32 RUSSEN".

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2010-06-26

Pomnik pułkowy

Pomnik upamiętniał żołnierzy 1. (wschodniopruskiego) batalionu strzelców im. hrabiego Yorcka von Wartenburga (Jäger-Bataillon "Graf York von Wartenburg" (Ostpreußisches) Nr. 1).

"DEN GEFALLENEN HELDEN • VOM JÄGER BATAILLON • GRAF YORCK V. WARTENBURG • (OSTPR.) No. 1 • WELTKRIEG 1914 - 1918".

Zdjęcia archiwalne

Tablice pamiątkowe

W miejscowym kościele ewangelicko-augsburskim znajdują się 3 tablice z danymi mieszkańców parafii poległych podczas I wojny światowej.

Źródło: Sadlowski E. "Denkmäler und Gedenktafeln im Kreis Ortelsburg, Ostpreussen" (Leer 2008, s. 62-64)

Spis poległych

Aus dem Kirchspiel Ortelsburg starben, getreu ihrem Fahneneide
für Kaiser und Reich den Heldentod:
...

Ausserdem erlitten nach den Tod durch Kriegsnot:
...

Cmentarz wojenny

Usytuowany przy dawnej szosie do Leman (obecnie ul. Poznańska). Założony na planie zbliżonym do kwadratu o wymiarach 7,60x7,40 m. Otoczony niskim kamiennym murem, z wejściem od strony ulicy. Przy narożnikach posadzone 4 dęby.

Pochowanych jest tu 20 żołnierzy armii rosyjskiej (J.R. 63) i 4 żołnierzy armii niemieckiej, poległych 30 sierpnia 1914 r. Stan zachowania dobry. Odrestaurowany w 1992 r.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2009-04-11

2002-03-19

Spis poległych

P. GORLEWITZ (GORLENITZ?), 12. K. JNF. REG. 176
H. GROSE, 12. K. JNF. REG. 176
B. FAGIN, 12. K. JNF. REG. 176

Kwatera wojenna

Usytuowana na starym cmentarzu ewangelickim, w jego środkowej części, pierwotnie w pobliżu nie istniejącej już kaplicy cmentarnej. Pierwotnie na planie czworoboku, obecnie po pracach konserwatorskich na planie prostokąta o powierzchni 0,12 ha. Ogrodzona płotkiem z żelaznych krat, od strony zachodniej mur kamienny z bramą, od strony wschodniej za alejką usytuowany był monumentalny pomnik, zwieńczony równoramiennym krzyżem. Układ mogił w 9 rzędach, (poprzednio co najmniej jeden rząd mogił więcej). Każda mogiła otoczona krawężnikiem z kamieni polnych oraz oznaczona małym, żeliwnym, równoramiennym krzyżem, na którym znajdowała się data śmierci, nazwisko żołnierza, oraz numer jednostki. Zmarli żołnierze chowani byli najprawdopodobniej także po przeciwnej stronie alejki, obok pomnika.

Pochowanych jest tu 170 żołnierzy armii niemieckiej i 78 żołnierzy armii rosyjskiej. Najliczniejsza grupa to polegli w walkach granicznych nad rzeką Omulew i Orzysz w okresie od marca do maja 1915 r., pozostali w końcu sierpnia 1914 r. i w późniejszych latach oraz zmarli w lazarecie. Stan zachowania dobry. Kwatera uporządkowana w 1992 roku.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2010-06-26

2002-03-19

Zdjęcia archiwalne

Spis poległych

WEHRM. HEINRICH ..., 7. KOMP. ARMIERUNGS ..., GEB. 17.6.1885 GEST. 17.5.1915
MUSK. ADALBERT FALSCHINSKI, 11. KOMP. I.R. 150, GEB. 30.4.1895 GEST. 12.3.1915
GEFR. AUGUST MARX, 2.KOMP. LDST. BTL. DT. EYLAU II, GEB. 2.10.1873 GEST. 23.7.1915
Johann Pop[…] KOMP. INF. REGT. […] geb. 04.01.1889 gest. 10.08.1915
Kriegsfreiw. Gustav Sattler 5.Komp.Inf. Regt.151 geb. 15.09.1896 gest. 20.02.1915
Landsturmmann Wilhelm Lembcke, * 11.11.1871 Krumendik, † 25.05.1915 Ortelsburg, Gewidmet von seinen F.1 Hilfsbackerei KU 25
Der Russe Saffranko gest. 19.11.1918
Ein Unbekannter Russe
WEHRM. FRITZ LASCK????, 8. KOMP. LDW. J. R. 4, GEB. 21.9.1878, GEST. 5.4.1915
??? Gustav MÜLLER, ??? KOMP. PION. BATL. NR. 2, GEB. 2.4.1881 GEST. 28.7.1918
??? AUGUST WISCHNE??? KOMP. J. R. 147, GEB. 29.2.1892, GEST. 2.3.1915
Oberstleutnant z.D., Eckart Holtz, Kommandeur des 1 Jager Batr. J. R. vom 9.30 bis 2.32, * 6.6.86, † 30.4.32

Źródła:

Pomnik

Zdjęcia archiwalne

Korpele - [Mogiła żołnierska]

Adler7 — Sun, 29 Jan 2012 21:59:20 +0100

Korpele

Województwo warmińsko-mazurskie, powiat szczycieński, gmina Szczytno.
Gut Korpellen, Ostpreussen, Kreis Ortelsburg (- 1945).
Lokalizacja: 53.5673N, 20.9632E [pokaż mapę]

Mogiła żołnierska

Usytuowana przy rozwidleniu starej drogi do Olsztyna i drogi do Nidzicy. Pochowany jest tu 1 żołnierz armii niemieckiej z Gren. R. 5, poległy 30 sierpnia 1914 r.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2010-06-26

Mierki - [Spis poległych]

Adler7 — Sun, 29 Jan 2012 21:50:49 +0100

Mierki

Województwo warmińsko-mazurskie, powiat olsztyński, gmina Olsztynek.
Mörken, Ostpreussen, Kreis Osterode (- 1945).
Lokalizacja: 53.5847N, 20.3223E [pokaż mapę]

Cmentarz wojenny

Usytuowany w centrum wsi, przy szkole. Na planie prostokąta. Pierwotnie granice cmentarza obsadzone były żywopłotem oraz lipami. Wewnątrz kilka zbiorowych mogił. Na każdej drewniany krzyż. Mogiły obsadzone trawą, obrzeża krzewami róż. Na południowym skraju cmentarza na osi alejki, zachowany do dziś, potężny głaz narzutowy, z wykutym napisem ku czci poległych:

"DEN HELDEN • DES WELTKRIEGES • 1914 / 1918 • DIE DANKBARE HEIMAT".

Pochowanych jest tu 183 żołnierzy armii niemieckiej i 213 żołnierzy armii rosyjskiej, poległych w dniach 27-29 sierpnia 1914 r. Stan zachowania dobry, brak nasadzeń. Uporządkowany.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2006-11-18

Fot. Dariusz Felba

2004-05-23

2001-08-04

2000-09-23

Zdjęcia archiwalne

Spis poległych

Lehrer Wilhelm Sell, Untffz. i. Jnft. Regt. 34 9 komp., * 29.12.1888, † 29.8.1914
Oberleutn. Ebert, J. R. 31, † 28.8.1914
Leutnt. Kramer, J. R. 31, † 26.8.1914

Wielbark Kolonia - [Mogiła zbiorowa]

Adler7 — Sun, 29 Jan 2012 21:16:43 +0100

Wielbark Kolonia

Województwo warmińsko-mazurskie, powiat szczycieński, gmina Wielbark.
Willenberg, Ostpreussen, Kreis Ortelsburg (- 1945).
Lokalizacja: 53.4000N, 20.9056E [pokaż mapę]

Mogiła zbiorowa

Usytuowana w lesie, w połowie drogi łączącej Wielbark-Kolonię z miejscowością Chwalibogi. Otoczona krawężnikiem z kostki granitowej, na niej głaz z inskrypcją:

"HIER RUHEN • 4 TAPFERE DEUTSCHE • KRIEGER • † 29.8.1914".¹⁾

Pochowanych jest tu 4 żołnierzy niemieckich poległych 29 sierpnia 1914 r. Stan zachowania dość dobry, układ czytelny.

2007-09-11

¹⁾ Tu spoczywa 4 walecznych żołnierzy niemieckich † 29.8.1914

Margonin - edycja zewnętrzna

Mon, 10 Jan 2011 07:26:03 +0100

Margonin

Województwo wielkopolskie, powiat chodzieski, gmina Margonin.
Lokalizacja: 52.9731N, 17.0947E [pokaż mapę]

Mogiła zbiorowa

Mogiła powstańców wielkopolskich usytuowana z lewej strony alei głównej cmentarza parafialnego w Margoninie. Kryje prochy trzech powstańców poległych w 1919 r. W czasie powstania wielkopolskiego w okolicach Margonina stoczono wiele potyczek, w których poległo kilkunastu powstańców.

Na mogile położono płytę z grobu sierż. pil. Kazimierza Jankowskiego, poległego pod Pułtuskiem 18.08.1920 r.¹⁾Kazimierz Jankowski, awansowany pośmiertnie do stopnia podporucznika oraz odznaczony orderem Virtuti Militari i Polową Odznaką Pilota, spoczął początkowo na cmentarzu w Pułtusku. Następnie jego ciało zostało ekshumowane i pochowane 21.12.1920 roku na Cmentarzu Wojskowym w Warszawie. Po kilku latach prochy sprowadzono do rodzinnego miasta i uroczyście pogrzebano. Na grobie, oprócz okazałego pomnika, znajdowało się również śmigło samolotowe. Grób K. Jankowskiego został zlikwidowany wiele lat po II wojnie światowej.

Źródła:

"Ku Czci Poległych Lotników” (1933)
Hanna Odrowąż-Szukiewicz "Świadkowie wydarzeń 1918-1922" (1990)

2008-01-13

Fot. Bogdan Rzeźnik

Zdjęcia archiwalne

Zdjęcie grobu udostępnił: Bogdan Rzeźnik http://www.margonin.scholaris.pl
Zdjęcie ppor. Jankowskiego pochodzi z księgi pamiątkowej "Ku Czci Poległych Lotników” (1933)

Fot. Wojciech Burzyński, Krzysztof Menel

Inskrypcja z tablicy na mogile zbiorowej w Pułtusku, dawny grób sierż. pil. K. Jankowskiego na Cmentarzu Wojskowym w Warszawie (kwatera B11, rząd 9, grób 33), zlikwidowany grób w Margoninie (stan 1960?-1980?).

Tablica pamiątkowa

Tablica ku czci parafian poległych podczas powstania wielkopolskiego i wojny polsko-bolszewickiej. Znajduje się w kościele pw. św. Wojciecha.

2008-03-29

Fot. Bogdan Rzeźnik

Pomnik

Pomnik Powstańców Wielkopolskich i żołnierzy poległych w wojnie polsko-bolszewickiej odsłonięty w dniu 3 maja 1929 r. Tablica z napisem:

”KU CZCI POLEGŁYCH • KTÓRZY DALI ŚWIADECTWO PRAWDZIE • JESZCZE POLSKA NIE ZGINĘŁA • ROK • 1918 – 1920”.

2008-04-19

Fot. Bogdan Rzeźnik

Spis poległych

pod Margoninem w 1919 r.

sierż. Marian Suwalski, poległ 15.01.1919, Borowo
Kazimierz Wojtkowiak, poległ 22.02.1919, Margonin
Jan Rozpłochowski
plut. Franciszek Grawczyk, 4 p.s.wlkp., poległ 21.04.1919
Józef Henschke

w walkach z bolszewikami w 1920 r.

sierż./ppor. pil. Kazimierz Jankowski, 13 esk.myśliwska, poległ 17.08.1920, lot bojowy w rej. Pułtuska
Jan Odebralski
Leon Plewa
Stefan Primus
Franciszek Wróblewski
Stanisław Laskowski
J.Klar
A.Adamski

¹⁾ Wg. niektórych źródeł Kazimierz Jankowski poległ 17.08.1920 r.

Nowe Kiejkuty - [Zdjęcia archiwalne]

Grzegorz Putkowski — Sun, 29 Jan 2012 18:48:29 +0100

Nowe Kiejkuty

Województwo warmińsko-mazurskie, powiat szczycieński, gmina Dźwierzuty.
Neu Keykuth, Ostpreussen, Kreis Ortelsburg (- 1945).
Lokalizacja: 53.6430N, 21.0346E [pokaż mapę]

Pomnik poległych

Poświęcony mieszkańcom wsi poległym podczas I wojny światowej. Zlokalizowany w centrum wsi, obok kapliczki przydrożnej. Zachowały się szczątki podstawy - zarośnięte trawą schody z kostki granitowej. Na kamiennym obielisku znajdowała się inskrypcja:

"UNSERN GEFALLENEN HELDEN • VON 1914 - 1918 • ZUM GEDÄCHTNIS •• DAS NEUE ERWACHTE • DEUTSCHLAND • 1937".

Źródła:

Iwona Liżewska, Wiktor Knercer "Przewodnik po historii i zabytkach Ziemi Szczycieńskiej" (1998)
Sadlowski E. "Denkmäler und Gedenktafeln im Kreis Ortelsburg, Ostpreussen" (Leer 2008, s. 49)

2010-06-04

Zdjęcia archiwalne

Olsztyn - [Zdjęcia archiwalne]

Grzegorz Putkowski — Sun, 29 Jan 2012 18:40:46 +0100

Olsztyn

Województwo warmińsko-mazurskie, powiat Olsztyn, gmina Olsztyn.
Allenstein, Ostpreussen, Kreis Allenstein (- 1945).
Lokalizacja: 53.7784N, 20.4801E [pokaż mapę]

Cmentarz wojenny

Usytuowany na północnym skraju miasta, w lesie miejskim, po zachodniej stronie szosy do Lidzbarka Warmińskiego. Od strony szosy dojazd aleją obsadzoną świerkami. Na planie nieregularnego wieloboku, o powierzchni 0,20 ha. Od strony wschodniej, na krańcach południowym i północnym, dwie kwatery w kształcie koła, mogiły usytuowane w zagłębieniu. Obie kwatery połączone alejką. W głębi cmentarza układ mogił w półkola. Mogiły ziemne, na każdej dębowy krzyż, ustawiony na niskiej betonowej podstawie, na krzyżach pierwotnie napis z nazwiskiem, stopniem, numerem jednostki i datą śmierci.

W sierpniu 1914 r. pochowano tu pierwszych 7 żołnierzy armii niemieckiej, poległych w walkach w Olsztynie. Pozostali to polegli na innych frontach lub zmarli w miejscowym lazarecie. Spoczywa tu też kilku weteranów I wojny światowej pochowanych w późniejszym okresie. Mogiły żołnierzy z I wojny światowej zajmują wschodnią część cmentarza, w głębi — w okresie międzywojennym — chowano również osoby cywilne, a następnie żołnierzy niemieckich poległych w trakcie działań II wojny światowej. Łącznie spoczywa tu około 800 żołnierzy z obydwu wojen światowych (87 żołnierzy z IWŚ). Cmentarz odrestaurowany, w centralnym miejscu ustawiony wysoki, drewniany krzyż.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2011-11-11

2002-07-10

Zdjęcia archiwalne

Plan założenia

Rys. "Kriegsgräber im Felde und daheim"

Spis poległych

Eduard Krause, * 1897, † 1916
Kriegsfreiw. Karl, † 24.8.1914
Revervist Bogumil, † 24.8.1914
Leutn. Vogdt, † 24.8.1914
Hauptm. von Knobelsdorf, Landst. Batl. Allenstein II
Reservist Walteich, † 24.8.1914
Antonius Kraus, *1896 † 1916
Gefr. Erich Schoeneberg, * 26.6.1892, † 27.11.1917
Feldw. Franz Block, * 2.2.1882, † 16.12.1914
Albrecht Roensch, * 14.1.1897, † 13.7.1915
Ulrich Schenk, Allenstein
Ob. Walter Aumann, * 12.7.1876, † 19.12.1918
Hermann Bierkandt, * 1881, † 1915
Leutn. Leskien, † 17.8.1914
Antonius Krause, * 1899, † 1918

Cmentarz wojenny

Usytuowany na północnym skraju miasta, w lesie miejskim, po wschodniej stronie szosy do Lidzbarka Warmińskiego, obok dawnego cmentarza dla bezpaństwowców. Pierwotny układ cmentarza nieznany, najprawdopodobniej na planie prostokąta, mogiły ziemne, w rzędach, na każdej znajdował się drewniany, prawosławny krzyż. Z dawnego układu zachował się granitowy głaz z wykutym napisem w języku niemieckim:

"HIER RUHEN RUSSISCHE SOLDATEN • DIE DEM GEBOTE IHRES HERRSCHERS • FOLGEND IM KAMPFE GEGEN DIE BEFREIER • OSTPREUSSENS DEN TOD ERLITTEN • UND FERN VON IHRER HEIMAT BEIGESETZT SIND • 1914"¹⁾.

Pochowanych jest tu 21, a według M. Dehnena 157 żołnierzy armii rosyjskiej, poległych w końcu sierpnia 1914 r. Stan zachowania dostateczny. Cmentarz oczyszczony z krzewów i podrostów drzew. Układ mogił całkowicie zatarty.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2011-11-11

2009-05-11

Fot. Adler7

2002-07-10

Zdjęcia archiwalne

Kwatery wojenne na cmentarzu garnizonowym

Usytuowane na cmentarzu garnizonowym, położonym przy ul. Szarych Szeregów, w jego północno-wschodniej części.

Kwatera żołnierzy armii rosyjskiej i niemieckiej

Położone obok siebie. Pojedyncze groby żołnierzy rosyjskich usytuowane w 10 rzędach po 6 w każdym rzędzie. Groby żołnierzy armii niemieckiej w 13 rzędach po 4 w każdym rzędzie, na każdym z nich stela z imieniem, nazwiskiem, numerem jednostki oraz datą śmierci. Przed tymi kwaterami rząd 10 grobów żołnierzy niemieckich i 6 grobów żołnierzy rosyjskich z tabliczkami pulpitowymi. Kwatera i cmentarz obsadzone lipami. Spoczywa tu 146 żołnierzy armii niemieckiej i 91 żołnierzy armii rosyjskiej. Kwatera dobrze zachowana.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2011-11-11

2011-01-17

Fot. Adler7

2001-11-10

Spis poległych

Sergt. Peter Golo?ski, Inft. Regt. ?, *29.6.188?, † 28.10.1918
Uffz. Wassili Kotsch???, Russ. Inf. Rgt. ???, *???, † 9.1.1918
Gem. Teodor Sokolow, Inf. Rgt. 290, *18.9.???, † ???
Gem. Swerjan Kirenzow, Regt. 86, *1888, † 12.10.1918
Gem. Nikolai, Swititsch, 2. Kaukask. I., *1892, † 25.10.1918
Gem. Ivan Czihilev, Regt. 86, *1891, † 20.10.1918
Gem. Kischelai Karibow, 204. Inft. Regt., *1888, † ?.?.1918
Gem. Sergej Schunilow, 18. Sibip, *1892, † 28.10.1918
Wassili Ssedow, Russ. Inf. Rgt. 315 Gluchow, 29. Jahre, † 7.12.1917
Dimitri Lawrenow, Russ. Inf. Rgt., 30. Jahre, † 2.11.1918
Fiodr Wabitschewitsch, Inf. Regt. ??, *16.9.1889, † ?.?.???
Pion. Paul Bienst, Garn. Batl. Allenstein, *17.1.1893, † 14.10.1918
Musk. David Riens, E. B. I. R. 146, *27.5.1892, † 10.10.1918
Musk. Heinrich Hartmann, E. B. I. R. 146, *1.6.1895, † 24.10.1918
Richard Blumke, Garn. Btl. Allenst., *19.8.1896, † 21.7.1918
Eduard Dietrich, Feld - Rekr. Dep. 10, *16.1.1873, † 14.7.1918
Gustav Adam, 6. Ldst. I. E. Btl. XX 13, *14.6.1886, † 4.8.1918
Gustav Schwalm, Ers. Btl. Inf. Rgt. 156, *25.5.1896, † 6.7.1918

Kwatera żołnierzy armii niemieckiej

Usytuowana na przeciwko kwatery żołnierzy niemieckich i rosyjskich, w odległości około 25 metrów. Jest miejscem spoczynku żołnierzy niemieckich poległych i zmarłych w latach 1918 - 1920. W pierwszym rzędzie na grobach znajdują się tabliczki pulpitowe z imieniem, nazwiskiem, numerem jednostki oraz datą urodzenia i śmierci.

2011-11-11

2011-01-17

Fot. Adler7

2001-11-10

Spis poległych

Sergt. Paul Gohre, Inf. Rgt. 66, *23.11.1892, † 28.8.1918
Gefr. Friedrich Hubele, Ldst. I. R. 17, *30.11.1893, † 2.10.1918
Musk. Heinrich Mock, E. B. I. R. 146, *8.6.1878, † 16.10.1918
Johann Simanski, 6. Ldst. I. E. Btl. XX 13, *?.?.1875, † 31.7.1918
Hermann Walter, 3. M. G. Komp. XX A. K., *24.8.1890, † 10.8.1918
Johann Sach, Ers. Inf. Rgt. 151, *10.6.1893, † 1.8.1918
Johann Schwarz, Mun. Kol. 89, *23.8.1874, † 16.7.1918
Friedrich Spanka, Ers. Btl. Inf. Rgt. 18, *?.?.1900, † 18.7.1918
Rudolf Mollenhauer, Ers. 16. M. W. Btl. XX A. K., *?.?.1898, † 31.8.1918

Pomnik poległych przed budynkiem sądu

Nie zachowany. Znajdował się przed budynkiem dzisiejszego sądu. Został odsłonięty w 1923 r.

2011-01-17

Fot. Adler7

Zdjęcia archiwalne

Pomnik pułkowy dragonów

Pomnik poległych 10 regimentu dragonów wzniesiony został na skwerze, w miejscu przecięcia al. Wojska Polskiego (dawna ul. Królewska) z ulicą Dąbrowskiego (dawna ul. Magazynowa). Na pozostałości pomnika natrafiono podczas prac ziemnych prowadzonych w 2010 roku. Odkryto wówczas fragmenty ceglanych fundamentów oraz (w sąsiedztwie narożnika cmentarza) tablicę z inskrypcją:

"DEN 1914-18 GEFALLENEN • * KAMERADEN * • DES DRAGONER REGIMENTS • KG ALBERT V. SACHS OSTPR. Nº10".

Źródła:

Rafał Bętkowski, "Dragoni z Olsztyna" (Olsztyn 2011, str.: 80,81)
"Ulica_Artyleryjska: Ciekawych znalezisk bez liku" [w:] olsztyn.gazeta.pl (2010)

Zdjęcia archiwalne

Fot. pochodzi z książki Rafał Bętkowski, "Dragoni z Olsztyna" (Olsztyn 2011, str.: 80,81)

Pomnik pułkowy na terenie koszar

Pomnik upamiętniał żołnierzy 147. (2. mazurskiego) pułku piechoty im. feldmarszałka Hindenburga (2. Masurisches Infanterie-Regiment "Generalfeldmarschall v. Hindenburg" Nr. 147), poległych w czasie I wojny światowej. Został odsłonięty 1. kwietnia 1922 r. przez feldmarszałka Paula von Hindenburga.

Zdjęcia archiwalne

Pomniki pułkowe przy kościele garnizonowym

Zlokalizowane na skwerze przed kościołem p.w. Matki Bożej Królowej Polski przy ul. M. Konopnickiej (do 1945 roku kościół ewangelicko-augsburski). Po lewej stronie skweru, w pobliżu ulicy Wyzwolenia, pomnik poświęcony żołnierzom 146. (1. mazurskiego) pułku piechoty (1. Masurisches Infanterie-Regiment Nr. 146). Zburzony po 1945 roku - zachowała się jedynie betonowa podstawa.

Po prawej stronie pomnik upamiętniający żołnierzy 73. (1. mazurskiego) pułku artylerii polowej (1. Masurisches Feldartillerie-Regiment Nr. 73). Fragmenty zburzonego pomnika zostały wykorzystane przy budowie pomnika M. Kopernika znajdującego się przy zamkowym murze, nad rzeką Łyną, obok budynku dawnego kasyna oficerskiego.

2010-06-04

2009-12-28

Zdjęcia archiwalne

Pomnik pułkowy przy rondzie Bema

Nie zachowany. Pierwotnie zlokalizowany przy placu Kopernika (Copernikusplatz, obecnie rondo J. Bema). Poświęcony pamięci żołnierzy 150. (1. warmińskiego) pułku piechoty (1. Ermländisches Infanterie-Regiment Nr. 150). Wieńcząca pomnik rzeźba romańskiego żołnierza z mieczem, klęczącego obok stylizowanego ołtarza została wykonana przez Hansa Dammanna. Identyczna rzeźba, również autorstwa Dammanna znajdowała się na pomniku poległych w Kędzierzynie (dziś Kędzierzyn-Koźle).

"DEN IN WELTKRIEGE 1914 - 1918 GEFALLENEN HELDEN • RES. 1. ERML. INFANTERIE REGIMENTS NR 150 • ZUM GEDACHTNIS • ES STARBEN DEN HELDENTOD • 101 OFFIZIERE 3098 UNTEROFFIZIERE U. MANNSCHAFTEN • DAS OPFER WIR FÜR FREIHEIT, EHRE, RECHT • DIE HOFFNUNG IHR EIN WÜRDIGES GESCHLECHT".

2011-01-17

Fot. Adler7

Zdjęcia archiwalne

Tablica pamiątkowa

Znajdowała się w sali tradycji 2.(Jäger-) Komp. 2. (Preuß.) Infantr. i ukazywała szlak bojowy 150. (1. warmińskiego) pułku piechoty.

Zdjęcia archiwalne

Kwatera wojenna na cmentarzu św Józefa

Usytuowana prawdopodobnie na cmentarzu katolickim ("Ehrenteil Kathol. Friedhof Allenstein"), położonym między ulicami Rataja (Stürkenthaler-Weg) oraz Jagiellońską (Wadanger Chaussee). Pochowano tu 123 żołnierzy armii niemieckiej, 2 żołnierzy armii austriackiej i 3 żołnierzy armii rosyjskiej. Kwatera nie zachowana, miejsce jej usytuowania nie znane.

2011-11-11

Zdjęcia archiwalne

Kwatera wojenna na cmentarzu ewangelickim

Usytuowana na dawnym cmentarzu ewangelickim, położonym między obecnymi ulicami Wojska Polskiego i Rataja. Pochowanych jest tu 264 żołnierzy armii niemieckiej poległych w latach 1914-1918. Cmentarz po II wojnie światowej przekształcony w park, miejsce usytuowania kwatery nie znane.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2011-11-11

Rzeźby i malowidła Nowego Ratusza

Rzeźby wykusza od strony ul. 1 Maja i pl. Jana Pawła II przedstawiały m.in. żołnierzy rosyjskich i niemieckich, artylerię na stanowiskach bojowych i Rosjan wkraczających do Olsztyna. Wewnątrz ratusza znajdowała się tablica upamiętniająca poległych podczas IWŚ oraz mozaika przedstawiająca maszerujących żołnierzy. Elementy wystroju związane z wojną zostały zniszczone prawdopodobnie w 1969 roku.

Źródło: Lech Kryszałowicz, "Ratusz bez tajemnic" [w:] "Gazeta Olsztyńska"

2011-11-11

Zdjęcia archiwalne

¹⁾ TU SPOCZYWAJĄ ROSYJSCY ŻOŁNIERZE • WIERNI ROZKAZOM SWOJEGO WŁADCY • POLEGLI W WALCE PRZECIW WYZWOLICIELOM PRUS WSCHODNICH • I POCHOWANI ZOSTALI Z DALA OD SWOICH OJCZYSTYCH STRON • 1914

Drwęck - [Zdjęcia archiwalne]

Grzegorz Putkowski — Sun, 29 Jan 2012 18:25:59 +0100

Drwęck

Województwo warmińsko-mazurskie, powiat olsztyński, gmina Olsztynek.
Dröbnitz, Ostpreussen, Kreis Osterode (- 1945).
Lokalizacja: 53.5530N, 20.1831E [pokaż mapę]

Cmentarz wojenny

Usytuowany około 400m na południe od wsi, dawniej na skraju, obecnie w sosnowym lesie, na zboczu wzniesienia. Na planie wieloboku, położony na ośmiu tarasach, z których siedem zajmują żołnierskie mogiły, a jeden pełni funkcję komunikacyjną. Zbocza tarasów oraz skarpy okalające cmentarz i przyległy od strony południowej plac apelowy wzmocnione kamieniami polnymi. W narożniku południowo-wschodnim pseudobastion wzniesiony z kamiennych ciosów. Na koronie muru wysoki kilku metrowy, drewniany krzyż. Na każdym grobie ustawiony drewniany krzyż. Mogiły otoczone krawężnikami z kamieni polnych. Granice cmentarza obsadzone były szpalerem świerkowym, zachowanym obecnie w stanie szczątkowym. Teren samego cmentarza obsadzony sosnami. Na ścianie muru — na osi wejścia, pierwotnie umieszczona była kamienna tablica z wykutym napisem:

"HIER STARBEN DEN HELDENTOD FÜR KÖNIG UND VATERLAND IN DER SCHLACHT BEI TANNENBERG AM 28 AUGUST 1914 VOM RES. INF. REG. NO 9".

Pochowanych jest tu 183 żołnierzy, głównie z 9 Res. Inf. Reg. armii niemieckiej, poległych 28 sierpnia 1914 r. w walkach toczonych o wieś. Stan zachowania dobry, odrestaurowany w 1993 r. W 2005r. krzyż na koronie muru uległ uszkodzeniu i został zastąpiony nowym.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2008-06-29

Fot. Piotr Jurkiewicz

2004-07-17

2002-04-21

2002-03-31

Zdjęcia archiwalne

Plan założenia

Rys. W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

Warszawa

Krzysztof Menel — Sat, 28 Jan 2012 18:00:14 +0100

Warszawa

Województwo mazowieckie, powiat Warszawa, gmina Warszawa.
Lokalizacja: 52.2297N, 21.0122E [pokaż mapę]

Cmentarz Wojskowy na Powązkach

Zlokalizowany przy ul. Powązkowskiej 43/45. Został założony w 1912 r. jako prawosławny cmentarz wojskowy i był pierwotnie podzielony na kwatery dla poszczególnych pułków stacjonujących w garnizonie warszawskim. Po wybuchu I wojny światowej, w głębi cmentarza, grzebano żołnierzy armii rosyjskiej poległych w walkach i zmarłych w szpitalach wojskowych. Obok powstały kwatery jeńców z armii austro-węgierskiej i niemieckiej. W sierpniu 1915 r., po opuszczeniu Warszawy przez Rosjan, cmentarz przeszedł pod zarząd niemieckich wojsk okupacyjnych. W okresie 1915-1918, przy bramie wejściowej na cmentarz, powstały kwatery żołnierzy niemieckich, zmarłych w szpitalach wojskowych w Warszawie. Przeniesiono tam także zwłoki żołnierzy zmarłych wcześniej w niewoli rosyjskiej. Powstała kwatera legionowa, gdzie w latach 1917-1918 miejsce spoczynku znalazło ponad 50 żołnierzy Legionów Polskich i Polskiej Siły Zbrojnej. Szczątki kilku oficerów i żołnierzy polskich formacji zbrojnych sprowadzono z różnych pól bitewnych i pogrzebano w okresie międzywojennym. Pogrzeb kpt. Brandysa, mjr. Gniadego i ppłk. Szula-Skjöldkrony odbył się 18.02.1933 r.

Podczas I wojny światowej na cmentarzu wojskowym pogrzebano ogółem 4850 żołnierzy armii austro-węgierskiej i niemieckiej. W części przeznaczonej dla prawosławnych żołnierzy armii rosyjskiej pochowano ponad 18700 szeregowców. Grzebano ich w masowych grobach w trzech warstwach. Była także osobna kwatera dla oficerów rosyjskich, a także kwatera dla katolików - oficerów i żołnierzy.

W dniu 10.05.1931 r., w kwaterze żołnierzy austro-węgierskich i niemieckich, poseł niemiecki Hans Adolf von Moltke odsłonił pomnik. Groby niemieckie z lat 1915-1918 (obecne kwatery oznaczone cyframi 4, 6 i 8) uległy likwidacji po II wojnie światowej, a na ich miejscu są nowe pochówki. Groby żołnierzy rosyjskich, które znajdowały się na przeciwnym krańcu cmentarza, również uległy likwidacji. W kwaterze C35 zachował się pomnik, pozbawiony jednak tablicy memoratywnej. Ma on formę obelisku z umieszczonym z przodu krzyżem prawosławnym. Obok umieszczono stelę i tablicę nagrobną z grobów dwóch żołnierzy rosyjskich. W kwaterze A11 znajduje się grób oficera rosyjskiego poległego w 1915 r.

W latach 1918-1920 powstały kwatery grobów żołnierzy Wojska Polskiego, a w 1921 r. nekropolia uzyskała status cmentarza wojskowego (garnizonowego). Powstała również kwatera weteranów powstania 1863 r. W czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu powstało kilkanaście tysięcy nowych grobów. Pochowano tu kilka tysięcy żołnierzy poległych w 1939 r. Po 1945 r., w wyniku ekshumacji z terenów Warszawy tysięcy ciał poległych w czasie Powstania Warszawskiego, powstały kwatery żołnierzy I Armii WP, Armii Krajowej i Armii Ludowej. W 1946 r. cmentarz przeszedł pod zarząd Ludowego Wojska Polskiego. W 1964 r. cmentarz wojskowy połączono z cmentarzem bezwyznaniowym (gdzie znajdują się mogiły zbiorowe ludności cywilnej, która straciła życie w wyniku bombardowań lub masowych egzekucji niemieckich) i zmieniono nazwę na Cmentarz Komunalny – Powązki. W 1998 r. powrócono do starej nazwy.

W latach 1939-1945 cmentarz służył także do pochówku żołnierzy armii niemieckiej. Na ten cel władze okupacyjne wydzieliły obszar ok. 5 ha, przeznaczony wyłącznie dla Niemców. Szczątki ok. 2500 żołnierzy niemieckich pochowanych podczas II wojny światowej zostały przeniesione na cmentarz wojenny w miejscowości Joachimów-Mogiły.

Źródła:

Jan S. Mayzel, „Cmentarz wojskowy w dobie obecnej” [w:] „Polska Zbrojna”, nr 299 z dn. 01.11.1923
Mieczysław Orłowicz "Przewodnik po cmentarzach warszawskich" (1921)
Karol Mórawski "Przewodnik historyczny po cmentarzach warszawskich" (1989)
Hanna Odrowąż-Szukiewicz "Świadkowie wydarzeń 1918-1922" (1990)

2008-01-05

2007-10-15

Fot. Krzysztof Dybalski

2007-04-15

Zdjęcia archiwalne

Udostępnił: WERTTREW Stroroom WERTTREW'a

Spis pochowanych

Faltin Friedrich, 11/R.J.R. 39   † 04.11.1918
Kwasznin-Samarin Mikołaj, ppor., Lejbgwardia Litewskiego Pułku, pol. 08.03.1915
Malugin Jewłampij Jegorowicz, jefrejtor, 100 piechot. ostrowsk. połk   † 06.01.1915
Probst August, Fahrer, Festg. Fuhrp. Kol. 56   † 30.10.1918
Szewczenko Fieodosij Akimowicz, st.unteroficer, 3 p.strz. lejbgwardii   † 08.01.1915

Brandys Rudolf, kpt., II Korpus na Wschodzie, pol. pod Kaniowem 11.05.1918
Mączka Józef, por., Dywizja gen. Żeligowskiego   † 09.09.1918, Krasnodar/Rosja
Sulkiewicz Aleksander Hozman Mirza, sierż., 5 p.p. L.P., pol. 18.09.1916
Sułkowski Leon, kpt., I Legion Polski Puławski, dca 3 komp., pol. pod Zelwą 08.09.1915

Aleksandrowicz Władysław, leg., Komenda Werbunkowa   † luty 1917
Barański Juliusz, kan., 6 p.art.   † 29.07.1917
Basiak Jan, kan., 1 p.art. 4 bat.   † 23.01.1918
Bielawski Kazimierz, podof., 2 p.art.   † 07.10.1917
Boroński Stanisław, sierż., Szkoła Miernicza   † 17.07.1918
Brakmowski (Bramkowski), kan., 3 p.art.   † 30.08.1917
Bujak Roman, kan., 5 p.art.   † 03.06.1917
Car Józef, kan., 1 p.art.   † 07.04.1917
Cheluska Wincenty, szer., Zborny PKT S.U.   † 30.10.1918
Chrzanowski Michał, kan., warsztat art. pol.   † 13.06.1917
Cynowski Stanisław, kan., 2 p.art.   † 28.10.1917
Felterowicz Franciszek, kan., 1 p.art. Garwolin   † 21.01.1918
Filipowicz Benedykt, szer. WP   † 10.11.1918
Gaza Wojciech, uł., 2 p.uł.   † 24.08.1917
Gniady Antoni, kan., 2 p.art.   † 10.06.1917
Gniady Władysław, kpt., 2 p.p. Leg. / sztab II Korpusu na Wschodzie   † 15.05.1918
Grzybek Władysław ,sierż., 2 p.p. Leg.   † 17.06.1917
Grzywaczewski Bronisław, sierż., Szk. Żołnierska Mińsk Maz.   † 05.06.1918
Hamerlak Franciszek, sierż., 4 p.p. Leg. 8 komp.   † 09.06.1917
Hanas Bronisław, szer.   † 10.11.1918
Jakobielski Jerzy, uł., 1 p.uł.   † 27.08.1917
Kamiński Piotr, szer. WP  † 01.07.1918
Kantorek Stanisław, sierż., Inspekcja Werbunkowa Skierniewice   † 22.05.1917
Karasiński Stanisław, szer.   † 16.08.1917
Karasiuk Antoni, szer., Zborny PKT S.U.   † 28.10.1918
Kasprzyk Władysław, kan., 2 p.art.   † 16.11.1917
Kilman Jan, st.sierż., 5 p.art.   † 28.06.1917
Kmieciński Kazimierz, podof., komp. karna   † 27.04.1918
Kozaczenko Stefan, kpr. WP,   † 28.09.1917
Kulka Konstanty, szer. WP   † 10.11.1918
Kupść Edmund, por. WP   † 13.09.1918
Lipiński Adam, szer. WP   † 10.11.1918
Mach Jan, szer., punkt zborny Piotrków   † 23.02.1918
Mazurkiewicz Aleksander, sierż., żand. Polowa   † 01.11.1918
Michalski Franciszek, szer.   † 27.10.1918
Mirski Juliusz, leg., Kompania sztabowa   † 19.03.1917
Miszczakiewicz Jan, podof., Szkoła Karna WP   † 11.10.1918
Mossakowski Czesław, chor. podlekarz, Szkoła Inspek. 2 b.   † 17.07.1918
Mucha Jan, kan., 1 p.art.   † 17.08.1917
Nalborczyk Maksymilian, kan., 4 p.art.   † 08.06.1917
Narzyński Lucjan, szer., Zborny PKT S.U.   † 27.10.1918
Nidecki Bolesław, kan., 1 p.art.   † 09.08.1917
Odymala Franciszek, kan., 1 p.art. WP   † 27.06.1918
Olej Henryk, sierż. bomb., 3 p.art.   † 27.08.1917
Pacek Franciszek, szer.   † 10.10.1917
Pazura Jan, kan., 3 p.art.  † 24.04.1918
Piekarniak Józef, szer. ,Zborny PKT W-wa.   † 08.11.1918
Polak Paweł, szer. WP   † 09.11.1918
Rojek Stanisław, szer.   † 10.11.1918
Romik Franciszek, szer. leg., Warsztaty Leg. WP   † 26.07.1917
Sajor Edward, szer., Szkoła Kursu Mińsk Maz.   † 29.09.1917
Sopoćko Euzebiusz, szer. WP   † 26.10.1918
Stachocki Władysław, uł., 2 p.uł. 3 eskadron   † 15.06.1917
Sukiennik Stefan, kan., 3 p.art.   † 19.10.1917
Sunta Wacław, szer. WP, Zborny PKT W-wa.   † 09.11.1918
Tacjan (vel Tercjan) Bogdan, kan., 1 p.art.   † 18.09.1917
Trzeciak Jan, szer. leg., ordynans   † 09.07.1917
Turecki Marcelli, szer., 3 komp. 5 naukowy kurs   † 18.12.1917
Wesołowski Stanisław, kan., 1 p.art. Ostrów   † 29.10.1918
Węgrzyn Stanisław, kan., 3 p.art.   † 06.08.1917
Woliński Wawrzyniec, leg., 4 p.p. Leg., 6 komp.   † 15.05.1917
Zabierzański Lucjan, kan., 4 p.art.   † 10.08.1917
Zawitkowski Józef, kan., 3 p.art.   † 21.03.1918
Ziółkowski Feliks, szer. WP   † 09.11.1918
Zwoliński Paulus, kan., 3 p.art.   † 23.08.1917

Groby żołnierzy - Cmentarz Powązkowski (Stare Powązki)

Cmentarz powązkowski został założony w 1790 r. i jest najstarszą czynną nekropolią warszawską. Zlokalizowany przy ul. Powązkowskiej 14. W jego starej części znajdują się również groby żołnierzy napoleońskich, powstańców z 1831 i 1863 r. Na całym obszarze cmentarza występują groby żołnierzy i ofiar obu wojen światowych oraz kilkuset poległych w latach 1918-1920. Są też groby ofiar walk bratobójczych w maju 1926 r. i katastrof samolotów wojskowych.

W czasie I wojny światowej w Warszawie istniał już osobny cmentarz wojskowy, gdzie grzebano poległych i zmarłych żołnierzy. Na Starych Powązkach chowano jednak wojskowych, których ciała sprowadziły rodziny. Jak wynika z lektury nekrologów umieszczanych w „Kurierze Warszawskim”, pogrzeby odbywały się najczęściej dopiero w kilka miesięcy po ich śmierci. Poległych chowano do grobów rodzinnych lub indywidualnych. W latach 1914-1915 byli to głównie oficerowie armii rosyjskiej, a w latach następnych legioniści pochodzący z Warszawy.

Warszawę ominęły działania wojenne, jednak zdarzały się bombardowania miasta przez sterowce i samoloty niemieckie. Dn. 30.07.1915 r. niemieccy lotnicy zrzucili kilkanaście bomb, które zabiły lub śmiertelnie raniły dziewięć osób cywilnych. Wśród ofiar była sanitariuszka, na której grobie wyryto następujący napis:

"RODACZCE Z KRESÓW • Ś.P. BRONISŁAWIE CZAPÓWNIE • ZMARŁEJ W WARSZAWIE • WSKUTEK WYBUCHU BOMBY • DNIA 30 LIPCA 1915 R. W WIEKU LAT 22 • PODCZAS OFIARNEGO NIESIENIA POMOCY • BIEDNEJ WYSIEDLONEJ LUDNOŚCI POWIATU • BŁOŃSKIEGO • KOMITET OBYWATELSKI • POWIATU BŁOŃSKIEGO".

Groby ofiar I wojny światowej, które powstały na cmentarzu powązkowskim, były dużo trwalsze niż groby żołnierskie na pobliskim cmentarzu wojskowym. Stawiano okazałe nagrobki, a dwa ozdobiono rzeźbami wykonanymi przez znanych artystów. Na grobie legionisty i peowiaka J. Wojsznar-Opielińskiego umieszczono rzeźbę „Umierający bohater” wykonaną przez Edwarda Wittiga, a na grobie Jana Józefa Rotwanda rzeźbę autorstwa Xawerego Dunikowskiego.

Źródła:

"Przewodnik po cmentarzu powązkowskim w Warszawie" (1976)
"Kurier Warszawski", nekrologi z lat 1914-1918

2007-05-17

Zdjęcia archiwalne

Spis pochowanych

Karol Arkuszewski, „zginął na polu chwały” w 1915
Caspaeri Jan, legionista, I Br. L.P.   † 02.02.1916 (symb.)
Chećko Wacław, poległ pod Erzerumem 08.07.1916 (symb.?)
Chrzanowski Piotr, sztabs-kpt., Lejb-gwardia grenadierskiego pułku, pol. 06.09.1914
Czapówna Bronisława, sanitariuszka, zm. z ran w Warszawie 30.07.1915
Długosz Stanisław, ppor., I Bryg. Leg. Pol., pol. 06.08.1915 (odzn. VM)
Fleszar Albin, mjr, I Bryg. Leg. Pol., zm. trag. 03.11.1916 (odzn. VM)
Gedrus-Eydziakiewicz Ludwik, mjr, PSZ   zm. trag. 15.02.1918
Grabowski Walenty, zg. śm. lotnika 06.09.1916
Heilpern Bolesław, sierż., I Bryg. Leg. Pol., zm. z ran w Dębicy 19.11.1915 (odzn. VM)
Hera Witold, por. kawalerii, pol. pod stacją Martuk w Turgaju 18.10.1918
Kaźnitz Leonard, por., pol. pod Skrobowem Górnym 17.09.1916
Kobierski Włodzimierz, szer., 5 pp L.P., pol. pod Kostiuchnówką 04.07.1916
Kołomyjski Karol, kpt., 6 Libawski pułk, dca 12 roty, zm. z ran 11.09.1914
Kosiński Alfons, gen. mjr, armia rosyjska, pol. 27.02.1915
Kowalczewski Kazimierz, kpt., I K.P., pol. pod Orszą w 1918 r.
Kozłowski Józef, uł., 1 p.uł. krechowieckich   † 21.09.1918
Kulikowski Eugeniusz, huzar, pol. pod Libawą w 1915 (symb.)(odzn. krzyżem św. Jerzego)
Lutosławski Marian, rozstrzelany w Moskwie 05.09.1918
Łaski Czesław, ppor., D.Strz.Polskich ?, pol. pod Szybalinem 01.07.1917
Mittag Władysław, poległ 07.02.1915
Nakoniecznikoff Mieczysław, por. huzarów, pol. pod Łuckiem 12.08.1916
Napieralski Ferdynand, szeregowy, armia rosyjska, zm. z ran 25.03.1915
Opieliński-Wojsznar Jan, por., I Bryg. L.P. i P.O.W., zm. 04.11.1918 (VM, KN z miecz.)
Ostrowski Adam, oficer artylerii, I K.P., pol. pod Orszą ??.02.1918
Ostrowski-Oster Tadeusz, wachm./ppor., 1 p.uł. L.P., pol. 13.03.1916 (odzn. VM, KN, KW)
Oyrzyński-Lubicz Bronisław, żołnierz POW, zginął w 1918
Poklewski-Koziełł Jan, chor. zapasu, armia rosyjska, pol. 20.11.1914
Rotwand Jan J., ppor., Bajończyk, pol. pod Carency we Francji 16.06.1915
Rowiński Feliks, ppłk, armia rosyjska, pol. 28.08.1914
Skrzyński Józef, chor., 6 pp L.P., pol. pod Rudką Miryńską 03.08.1916
Stiller Kazimierz, kpt., I K.P., pol. pod Cichiniczami 12.02.1918
Stiller Roman, chor., armia rosyjska, pol. pod Ossowcem 24.09.1914
Strasburger Józef, ppor., 3 DS  I K.P., zg. w Smoleńsku 08.03.1918
Szmigielska Janina, „ofiara wojny napowietrznej”   † 03.08.1915
Świątkowski Józef, artyleria gwardii kaukaskiej, pol. pod Sochaczewem 16.12.1914
(zm. z ran w Siedlcach?) (odzn. krzyżem św. Jerzego)
Toppercer Fryderyk Edwin, chor., Legiony Polskie, zm. trag. 06.06.1917
Widawski Władysław, por. huzarów, armia rosyjska, pol. 26.03.1915
Winosławski Romuald, poległ 1914
Wojtulewicz Mieczysław, Legiony Polskie, pol. 1915 (symb.)
Wyszyński Karol, chor., 2 p.uł. I K.P.   † 27.10.1918
Zagajny Lucjan, poległ w 1914

Żołnierze, których groby nie zostały odnalezione lub obecnie już nie istnieją (*)

Czaplejewski Władysław, por., 4 syberyjski pułk, pol. pod Piasecznem 16.10.1914
Dąbrowski Rudolf, ppłk, 18 syberyjski strzelecki pułk, pol. pod Błoniem 09.10.1914
Ficowski Edmund, kpt., armia rosyjska, pol. 08.07.1915
Karski Kazimierz, kpr., 1 szw.uł. Beliny, pol. pod Wojciechowicami 25.06.1915
Muszalski Stanisław, chor.rez., armia rosyjska, pol. 15.09.1915
Pławiński Kazimierz, ppłki, armia rosyjska, pol. 29.03.1915
Rawicz-Raciborski Feliks, chor., armia rosyjska, zm. z ran 27.06.1915
Rogoziński Michał, chor. zapasu, armia rosyjska, pol. 26.09.1914
Rutkowski Mieczysław, armia rosyjska, zm. z ran 04.02.1915
Tołwiński Bolesław, ppłk, armia rosyjska, pol. 15.06.1915
Wonlar-Larski Włodzimierz, chor., 13 narwski pułk huzarów, zm. z ran 26.12.1914

* Nekrologi i zawiadomienia o pogrzebach na cmentarzu powązkowskim ukazały się w "Kurierze Warszawskim".

Groby żołnierzy - Cmentarz ewangelicko-augsburski

Cmentarz zlokalizowany przy ulicy Młynarskiej 54/58. Założony w 1792 r. zajmuje obecnie powierzchnię ok. 6,6 ha. Jak wynika z lektury nekrologów umieszczanych w "Kurierze Warszawskim” na tym cmentarzu pochowano co najmniej czterech oficerów poległych i zmarłych w okresie 1914-1918. Inskrypcja ku czci ppor. Lucjana Malcza ma charakter symboliczny, ponieważ jego ciała nie odnaleziono po bitwie i nie jest pochowany w Warszawie.

Na cmentarzu znajdują się także groby żołnierzy poległych w latach 1918-1920.

2007-08-15

Spis pochowanych

ppor. Lucjan Malcz, Legion Bajończyków, pol. pod Arras we Francji 09.05.1915 (symb.)
kpt. Stanisław Zerych, armia rosyjska, zm. w Modlinie 19.12.1915
chor. Henryk Nepros, I Korpus Polski gen. Dowbór-Muśnickiego, pol. 24.05.1918

Żołnierze, których groby nie zostały odnalezione lub obecnie już nie istnieją (*)

chor. zapasu Paweł Schenkler, armia rosyjska, pol. 26.02.1915
chor. zapasu Julian Stein, armia rosyjska, zm. 25.07.1915

(*) Nekrologi i zawiadomienia o pogrzebach na cmentarzu ewangelicko-augsburskim ukazały się w "Kurierze Warszawskim".

Groby żołnierzy - Cmentarz ewangelicko-reformowany

Cmentarz zlokalizowany przy ulicy Żytniej 42. Założony w 1792 r. zajmuje obecnie powierzchnię ok. 1,7 ha. Pochowano tu Jana Karola Litauera, żołnierza 3 Dywizji I Korpusu Polskiego gen. Dowbor-Muśnickiego oraz kilku żołnierzy poległych w latach 1918-1920.

2008-08-23

Zdjęcie archiwalne

Mogiły wojenne - Cmentarz prawosławny

Cmentarz zlokalizowany przy ulicy Wolskiej 138. Oficjalnie otwarty w 1841 r. zajmuje obecnie powierzchnię 18 ha. Zmarłych chowano w zależności od ich rangi społecznej. Najbliżej cerkwi spoczęli generałowie, oficerowie i duchowni, w dalszych częściach urzędnicy i kupcy, żołnierze i mieszczanie oraz ludzie pochodzący z ubogich warstw społecznych. Do 1912 r. chowano tu również prawosławnych żołnierzy garnizonu warszawskiego. Nie jest znana liczba pochowanych żołnierzy armii rosyjskiej w latach 1914-1915. Zachowały się dwa groby oficerów z następującymi napisami:

"ПАВЕЛЬ ИВАНОВИЧЪ • КАЧИНЪ • ПОЛКОВНИК • 1го СИБИРКАГО СТРѢЛКОВАГО • ЕГО ВЕЛИЧЕСТВА ПОЛКА • ОКОНЧАЛСЯ ОТЪ РАНЬ • ПОЛУЧЕННЫХ ВЪ БОЮ СЪ ГЕРМАНЦАМИ • ПОДЬ Г. ВАРШАВОМ 30го СЕНТЯБРЯ • 1914 Г. НА 46мъ ГОДУ ЖИЗНИ".¹⁾

”ПОРУЧИКЪ • Л. ГВ. 3 АРТ. БРИГ. • БОРИСЪ ВЛАДИМИРОВИЧЪ • СВИНЯРСКІЙ • ПАЛЪ ВЪ БОЮ 7 ИЮНЯ 1915 Г. • 23 Л.О.Р.”²⁾

Na grobowcu rodziny Nikołajewów umieszczono symboliczny napis:

"КОНСТАНТИН МИХАИЛОВИЧ • НИКОЛАЕВ • РОД. 24 ФЕВР. 1884 Г. ПОГИБЪ ВЪ БАЛТIЙСКОМ МОРѢ • ВЪ РЯДАХ БОЙЦОВЪ ВЕЛИКОЙ ВОЙНЫ 9/22 СЕНТ. 1914 Г."³⁾

Na tutejszym cmentarzu grzebano także żołnierzy i weteranów armii Ukraińskiej Republiki Ludowej, walczących po stronie polskiej w 1920 roku.

2007-07-21

Spis poległych

Nikołajew Konstantin Michajłowicz, miczman, pol. na Morzu Bałtyckim 22.09.1914
Kaczyn Paweł Iwanowicz, płk, 1 p. strz. Syberyjskich Jego Wysokości, zm. z ran 30.09.1914
Swiniarski Borys Władimirowicz, por. art. gwardii, pol. 20.06.1915

Mogiła wojenna - Cmentarz żydowski

Cmentarz zlokalizowany przy ulicy Okopowej 49/51. Założony w 1806 r. zajmuje obecnie powierzchnię 33 ha. Na cmentarzu znajduje się ok. 200 tyś. nagrobków (macew). W okresie II wojny światowej powstały mogiły zbiorowe Żydów zmarłych lub zamordowanych w getcie warszawskim oraz powstańców żydowskich poległych w 1943 r. Ponadto założono kwaterę wojskową, w której znajdują się groby żołnierzy WP poległych we wrześniu 1939 r. i w późniejszym okresie. W latach 1918-1920 kilkudziesięciu żołnierzy WP pogrzebano w różnych kwaterach. Brak informacji o pochówkach żołnierzy wyznania mojżeszowego służących w armiach zaborczych w okresie I wojny światowej. Zachowała się mogiła oficera I Brygady Legionów Polskich z następującym napisem:

"BRONISŁAW MANSPERL • (HABER) • PORUCZNIK 1-EJ BRYGADY 1-GO PUŁKU • LEGJONÓW POLSKICH • POLEGŁ 26 PAŹDZIERNIKA 1915 R. W WALCE • ZA OJCZYZNĘ • ŻYŁ LAT 24 • UMIŁOWANEMU SYNOWI • MATKA".

2007-08-15

Kwatera wojenna - Muzułmański cmentarz tatarski

Cmentarz wojskowo-cywilny, zlokalizowany przy ulicy Tatarskiej 8. Założony w 1868 r. Początkowo chowano tu głównie żołnierzy muzułmanów z armii rosyjskiej, a później wyznawców islamu różnych narodowości. Żołnierzy grzebano pod jednakowymi nagrobkami, w lewej części cmentarza. W czasie I wojny światowej powstała kwatera grobów muzułmanów, żołnierzy rosyjskich wziętych do niewoli w 1915 r. oraz wojskowych tureckich. Po 1918 r. cmentarz przejęło Ministerstwo Spraw Wojskowych. W czasie wojny 1919-1920 r. miały miejsce pogrzeby muzułmanów - jeńców i żołnierzy WP. W 1929 r. wojsko przekazało cmentarz władzom cywilnym, zastrzegając sobie prawo grzebania żołnierzy WP wyznania muzułmańskiego. Ze sporządzonego wówczas. protokółu (z dn. 06.06.1929 r.) wynika, że komisja doliczyła się śladów 387 grobów z okresu 1914-1920. Na kwaterze, stało siedem tablic betonowych w kształcie zakończonego trójkątnie prostokąta, na którym znajduje się półksiężyc, gwiazda i data „1915”. Ponadto było około 560 grobów żołnierzy armii rosyjskiej z lat 1868-1914.

W 1942 r., podczas sowieckiego nalotu lotniczego, na teren cmentarza wjechały niemieckie pojazdy pancerne, szukając osłony pod wyniosłymi drzewami. Cała kwatera grobów jeńców wojennych została rozjechana przez czołgi. Dalsze zniszczenia miały miejsce podczas walk w 1944 r. Z prawej strony od bramy wejściowej na cmentarz znajduje się cenotaf (symboliczny grób) oficera rosyjskiej artylerii konnej z napisem:

"NIE MA BOGA OPRÓCZ BOGA • A MAHOMET JEGO PROROK • PAMIĘCI BOHDANA ACHMATOWICZA • PORUCZNIKA LEJB-GWARDII KONNEJ ARTYLERII • POLEGŁEGO NA FRONCIE W 1916 ROKU • W WIEKU 23 LAT • POCHOWANY W KIJOWIE”.

Groby z lat 1914-1920 i zniszczone betonowe tablice znajdują się niedaleko od bramy wejściowej na cmentarz.

Źródła:

Karol Mórawski "Warszawskie cmentarze" (1991)
Arkadiusz Kołodziejczyk "Cmentarze muzułmańskie w Polsce" (1998)

2010-07-10

2007-09-16

Cmentarz żołnierzy włoskich

Cmentarz żołnierzy włoskich (Cimitero Militare Italiano in Polonia) zlokalizowany jest przy ul. Marymonckiej 40. Założony w roku 1926 zajmuje powierzchnię 0,8 ha. Spoczywa tu 896 żołnierzy armii włoskiej zmarłych w niewoli austriackiej i niemieckiej w latach 1915-1918. Po 1945 r. złożono tu również szczątki 1415 żołnierzy włoskich zmarłych lub zamordowanych w niemieckich obozach jenieckich w okresie II wojny światowej. Cmentarz wzorowo utrzymany i w bardzo dobrym stanie.

2007-07-16

Grób płk Bolesława Mościckiego

Grób i epitafium płk Bolesława Mościckiego znajduje się w podziemiach kościoła pw. św. Krzyża przy ul. Krakowskie Przedmieście 3. Ciało pułkownika zostało sprowadzone do Warszawy w sierpniu 1921 roku dzięki staraniom oficerów 1 pułku ułanów krechowieckich.

"Dnia 24-go sierpnia r. b., o godzinie 10-ej zrana, • na dworcu Warszawsko-Wiedeńskim (linja dawna pośpieszna przy • al. Jerozolimskich Nr. 90) rozpocznie się żałobna uroczystość przenie- • sienie i złożenia w podziemiach kościoła św. Krzyża zwłok • Bohatera Krechowiec i Stanisławowa • † • pułkownika • BOLESŁAWA • MOŚCICKIEGO • b. Dowódcy, którego imię nosi I pułk ułanów Krechowieckich, • Kawalera orderu wojskowego "Virtuti Militari", Krzyża Wojennego • Francuskiego, Gwiazdy Rumuńskiej, orderu Św. Jerzego klasy IV, • oraz wszystkich orderów bojowych rosyjskich, • urodzonego d. 25-go grudnia 1877 r. w Wysokiem-Mazowieckiem, ziemi • Łomżyńskiej, poległego za Ojczyznę pod Leśniczówką Dub, w ziemi • Mińskiej, dnia 18 lutego 1918 r. •• 1-szy pułk Ułanów Krechowieckich • im. pułkownika Bolesława Mościckiego".

Zdjęcia archiwalne

Pomnik

Pomnik poświęcony pamięci Polaków poległych podczas I wojny światowej wystawiony pod koniec 1918 r. z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Woli. Znajduje się w kwaterze 112 na Cmentarzu Wolskim (ul. Wolska 180/182).

W 1918 r. umieszczono tablicę z napisem:

"PAMIĘCI • BRACIOM POLAKOM • POLEGŁYM ZA OJCZYZNĘ • W WOJNIE WSZECHŚWIATOWEJ • 1914-1918".

W 1969 r. pomnik wyremontowano i dodano nową tablicę:

"KU CZCI POLAKÓW • POLEGŁYCH • W I WOJNIE ŚWIATOWEJ • 1914-1918"

Źródło: Karol Mórawski "Warszawskie cmentarze" (1991)

2007-09-23

Groby żołnierzy - Cmentarz Bródnowski

Zlokalizowany przy ul. św. Wincentego 83. Pierwszy pogrzeb odbył się w listopadzie 1884 r. Początkowo powierzchnia nekropolii wynosiła 65 hektarów, a obecnie zajmuje 114 hektarów. Na cmentarzu pochowanych jest ok. 1,2 mln osób.

Pochówki żołnierzy, poległych podczas działań wojennych, których szczątki sprowadzały rodziny, odbywały się głównie na Starych Powązkach. Według dostępnych informacji inskrypcje na nagrobkach na Cmentarzu Bródnowskim mają głównie charakter symboliczny i umieszczone są na grobach rodzinnych. Dotyczy to także kapitana Stanisława Sław-Zwierzyńskiego, poległego pod Kostiuchnówką i tam pochowanego.

Na Cmentarzu Bródnowskim grzebano także żołnierzy poległych w latach 1918-1920 oraz ofiary cywilne i wojskowe zamachu majowego 1926 roku.

2007-11-02

Zdjęcie archiwalne

Kapitan Stanisław Sław-Zwierzyński, ur. 13.05.1892 r. w Brześciu Litewskim. Absolwent Politechniki Lwowskiej. Członek Związku Strzeleckiego, ukończył Wyższą Szkołę Oficerską Związku Wali Czynnej. 09.10.1914 r. mianowany porucznikiem, 01.01.1915 awansował na kapitana. Początkowo dowodził 1 kompanią V batalionu, następnie m.in. I batalionem 5 pp L.P. Ranny w podczas walk na Podhalu, brał udział we wszystkich bitwach I Brygady. Dn. 4 lipca 1916 r., podczas bitwy pod Kostiuchnówką, I/5 pp L.P. został otoczony przez nieprzyjaciela. Kpt. Sław-Zwierzyński, na czele tyraliery oficerów, porwał batalion do ataku. Poległ w tym natarciu razem z większością oficerów batalionu, ale pierścień okrążenia został przerwany. Pochowany pod Kostiuchnówką. Pośmiertnie awansowany do stopnia majora oraz odznaczony Orderem Virtuti Militari i Krzyżem Niepodległości z Mieczami.

Spis poległych

Chankowski Eugeniusz, poległ 1914-1918
Gumkowski Aleksander, szer., 1 rota motocyklowa, zg. śm. trag. 25.06.1915
Kowalewski Bolesław, poległ w 1914 (symb.)
Przybylski Leon Wincenty, poległ pod Rygą w 1917 (symb.)
Stocki Józef, kpt., poległ w 1915
Zwierzyński-Sław Stanisław, kpt., 5 pp L.P., pol 04.07.1916 (symb.)

¹⁾ Paweł Iwanowicz • Kaczyn • pułkownik • 1 syberyjskiego pułku strzelców Jego Wysokości • zmarł z ran • odniesionych w boju z Niemcami • pod miastem Warszawą 30-go września • 1914 r. w 46-tym roku życia

²⁾ Porucznik Lejb-gwardii 3 artyleryjskiej brygady Borys Władymirowicz Swiniarski poległ w boju 7/20 lipca 1915 r. w wieku 23 lat

³⁾ Konstantin Michajłowicz • Nikołajew • ur. 24 lutego 1884 r. poległ w Morzu Bałtyckim • w szeregach żołnierzy Wielkiej Wojny dn. 9/22 września 1914 r. Według informacji nadesłanych przez p. Konstantina Strelbickiego, K.M. Nikołajew służył na trałowcu nr 7 jako oficer minowy. Dn. 22.09.1914 r., podczas rozpoznania zapory minowej, postawionej przez niemiecki stawiacz min „Deutschland”, okręt wszedł na minę i zatonął u wejścia do Zatoki Fińskiej. Zginęli: dowódca jednostki, miczman Konstantin M. Nikołajew i dwóch członków załogi.

Szymany - [Tablica pamiątkowa]

Piotr Gapiński — Sat, 28 Jan 2012 16:48:44 +0100

Szymany

Województwo warmińsko-mazurskie, powiat szczycieński, gmina Wielbark.
Gross Schiemanen, Ostpreussen, Kreis Ortelsburg (- 1945).
Lokalizacja: 53.4838N, 20.9608E [pokaż mapę]

Tablica pamiątkowa

Umieszczona na bocznej ścianie kościoła katolickiego pw. Matki Boskiej Częstochowskiej (dawniej kościół ewangelicki). Upamiętnia poległych podczas IWŚ mieszkańców wsi: Szymany (Gr. Schiemanen), Nowiny (Neu Schiemanen), Szymanki (Kl. Schiemanen), Sasek Wielki (Materschobensee), Sasek Mały (Paterschobensee), Kucbork-Młyn (Papiernia, Kutzburg-mühle) oraz Reusswalde.

Tablica została ufundowana w 1924 roku - pierwotnie znajdowała się na pomniku stojącym obok kościoła (nie zachowany).

2004-09-04

Zdjęcia archiwalne

Spis poległych

Es starben den Heldentod im Weltkriege 1914-1918
aus dem Kirchspiel Gr. Schiemanen.

Gr. Schiemanen.
Wilhelm Brzoska
Samuel Chilla
Gustav Czÿmmek
Friedrich Danielczik
Adam Danielczik
Wilhelm Faltin
Karl Galla
Wilhelm Galla
Wilhelm Grabosch
Julius Grabosch
Gustav Juse
Kart Juse
Wilhelm Joswig
Gustav Kapteina
Friedrich Kapteina
Gottlieb Kapteina
August Kiÿ
Michael Krafzik
August Kantorzik
Wilhelm Kantorzik
August Littek
Ernst Mahnke
Samuel Mross
Gustav Nowak
August Nowak
Rudolf Paÿk
Adolf Paÿk
Karl Piaÿda
Gustav Piaÿda
Bruno Redemund
Wilhelm Radek
Gottlieb Schiewek
Adam Schnittka
Alfred Thomzik
Michael Tharra
Josef Ulitzka
Wilhelm Walpuski
August Walpuski
Karl Zielinski

Neu Schiemanen.
Wilhelm Beba
Gottlieb Badorrek
Gustav Badeda
Gustav Bieber
Friedrich Bogumil
Friedrich Domurath
Wilhelm Gaÿk
Wilhelm Frassa
August Katzmarski
Michael Maminski
Wilhelm Krokowski
Gustav Lipka
Wilhelm Olschewski
August Olschewski
Johann Sakowski
Friedrich Stach
Friedrich Pertek
August Wilkop

Kl. Schiemanen.
Michael Abramzik
Adam Brisch
Gustav Berkau
August Bienk
Fritz Bienk
Karl David
Gustav David
Friedrich Kiÿ
Wilhekm Katzmarczik
Wilhelm Kapteina
August Koslowski
Friedrich Nilewski
August Nowak
Johann Pikatz
Gustav Wieczorrek
Wilhelm Wnuk
Emil Sokoliess
Gottlieb Plewka
Wilhelm Zeranski

Materschobensee.
Johann Brosch
Ludwig Glinka
Karl Glinka
Karl Jewski

Paterschobensee
Wilhelm Chmielewski
Adam Chmielewski
Friedrich Brosda
Johann Piphan
Gottlieb Jestrzemski
Friedrich Ziwitza

Kutzburg-mühle
Gustav ??priewald

Reusswalde
Friedrich Scharenberg

Ehre Jhrem Andenken
Kriegerverein Gross Schiemanen.
1924

Wolisko - edycja zewnętrzna

Mon, 10 Jan 2011 07:25:53 +0100

Wolisko

Województwo warmińsko-mazurskie, powiat nidzicki, gmina Nidzica.
Grünfliess, Ostpreussen, Kreis Neidenburg (- 1945).
Lokalizacja: 53.3935N, 20.5255E [pokaż mapę]

Cmentarz wojenny

Położony w lesie przy linii kolejowej i dawnej drodze leśnej prowadzącej w kierunku wsi Bartoszki (na mapie miejsce to oznaczone jest nazwą Wolisko — niem. Schnepfenberge). Cmentarz założony na planie prostokąta o wymiarach 9x10 m. Granice obsadzone świerkami. Na nim zbiorowa mogiła w kształcie niewysokiego kopca, o bokach umocnionych kamieniem polnym. Na boku mogiły od strony północnej, tablica z napisem:

"RUSSISCH… GENERAL • MATSCHUGOWSKI • UND • 18 RUSSISCHE KRIEGER • FIELEN BEI GRÜNFLIESS IN DER • TANNENBERG SCHLACHT • AM 30.8.1914".

Na szczycie mogiły wysoki, betonowy, krzyż prawosławny.

Pochowanych jest tu 19 żołnierzy armii rosyjskiej, w tym generał major Maczagowski — szef sztabu XV Korpusu, którzy zginęli w czasie odwrotu armii w kierunku granicy 30 sierpnia 1914 r. Stan zachowania dobry.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2004-08-29

2003-04-21

Lipowo - edycja zewnętrzna

Mon, 10 Jan 2011 07:25:44 +0100

Lipowo

Województwo warmińsko-mazurskie, powiat nidzicki, gmina Kozłowo.
Lippau, Ostpreussen, Kreis Neidenburg (- 1945).
Lokalizacja: 53.3785N, 20.2719E [pokaż mapę]

Kwatera wojenna

Usytuowana na wiejskim cmentarzu ewangelickim, położonym około 500 m na wschód od wsi, połączony z nią aleją lipową. Usytuowana wzdłuż wschodniej strony alei cmentarnej prowadzącej do murowanej kaplicy cmentarnej. Składa się z trzech prostokątnych mogił, z których każda otoczona jest krawężnikiem z kamieni polnych, na nich znajdowały się pulpitowe tabliczki z informacją o poległych.

Pochowanych jest tu 10 żołnierzy armii niemieckiej i 12 żołnierzy armii rosyjskiej, poległych w czasie walk, które toczyły się 28 sierpnia 1914 r. na północny-zachód od Nidzicy. Cmentarz w dużym stopniu zniszczony. Miejsce usytuowania kwatery wojennej zachowane w stanie szczątkowym.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2007-06-12

2002-07-14

Szydłowo

Krzysztof Menel — Sat, 28 Jan 2012 01:47:39 +0100

Szydłowo

Województwo mazowieckie, powiat mławski, gmina Szydłowo.
Lokalizacja: 53.0803N, 20.4510E [pokaż mapę]

Kwatera wojenna

Kwatera wojenna zlokalizowana na cmentarzu parafialnym, z prawej strony alei głównej. Dwa groby żołnierzy 49 pp wymordowanych przez kozaków z III Korpusu Konnego w sierpniu 1920 r. W pobliżu kwatera żołnierzy 20 DP poległych w 1939 r.

2008-04-26

Cmentarz wojenny

Cmentarz żołnierzy sowieckich z oddziału, który wymordował polskich żołnierzy. Wzięci do niewoli pod Chorzelami, zostali skazani na śmierć przez sąd wojenny i rozstrzelani przez żołnierzy 49 pp.

2011-05-20

2008-04-26

Święte Miejsce (d. Bartny Borek)

Dariusz Felba — Fri, 27 Jan 2012 23:30:38 +0100

Święte Miejsce (d. Bartny Borek)

Województwo mazowieckie, powiat przasnyski, gmina Przasnysz.
Lokalizacja: 53.0536N, 20.9676E [pokaż mapę]

Kwatera wojenna

Zlokalizowana na cmentarzu parafialnym, zajmuje północno-wschodnią część cmentarza.

2009-04-26

Fot. Dariusz Felba

Szczuczyn (Шчучын) - utworzono

Krzysztof Menel — Thu, 26 Jan 2012 16:22:07 +0100

Szczuczyn (Шчучын)

Białoruś, obwód grodzieński, rejon szczuczyński.
Szczuczyn, województwo nowogródzkie, powiat szczuczyński (- 1945).
Lokalizacja: 53.6068N, 24.7391E [pokaż mapę]

Grób policjanta

Znajduje się obok kwatery wojennej z lat 1918-1920. Na grobie umieszczono granitowy pomnik, na którym wyryto napis:

"P. P. • Ś. P. • FRANCISZEK • SZAŁWIŃSKI • POSTERUNKOWY POLICJI • PAŃSTWOWEJ • ZGINĄŁ 10.IV.1930 R. • ŚMIERCIĄ CHWALEBNĄ • W OBRONIE WSPÓŁOBYWATELI •• CZEŚĆ JEGO PAMIĘCI •• KOLEDZY • POWIATU SZCZUCZYŃSKIEGO"

2011-03-02

Fot. Mariusz Proskień

Groby poległych i zmarłych na służbie w latach 1921-1939 - [Białoruś]

Krzysztof Menel — Thu, 26 Jan 2012 16:16:06 +0100

Groby poległych i zmarłych na służbie w latach 1921-1939

Polska

Województwo kujawsko-pomorskie

powiat chełmiński Chełmno; powiat grodzki Grudziądz Grudziądz; powiat rypiński Rypin; powiat Toruń Toruń;

Województwo łódzkie

powiat Łódź Łódź;

Województwo mazowieckie

powiat miński Okuniew; powiat mławski Szreńsk; powiat nowodworski Modlin; powiat Płock Płock; powiat płoński Sochocin; powiat Warszawa Warszawa;

Województwo podlaskie

powiat augustowski Augustów; powiat Białystok Białystok; powiat łomżyński Łomża;

Pozostałe kraje

Białoruś

Obwód brzeski

rejon brzeski Brześć nad Bugiem; rejon iwacewicki Kosów Poleski;

Obwód grodzieński

rejon grodzieński Grodno; rejon lidzki Lida; rejon szczuczyński Szczuczyn; rejon wołkowyski Wołkowysk;

Obwód miński

rejon nieświeski Kleck; Nieśwież; Snów; rejon stołpecki Stołpce; rejon wilejski Wilejka;

Obwód witebski

rejon głębocki Podświle;

Litwa

Okręg olicki

gmina Orany Orany;

Okręg wileński

gmina Troki Troki;

Szczuczyn (Шчучын)

Krzysztof Menel — Thu, 26 Jan 2012 16:08:25 +0100

Szczuczyn (Шчучын)

Białoruś, obwód grodzieński, rejon szczuczyński.
Szczuczyn, województwo nowogródzkie, powiat szczuczyński (- 1945).
Lokalizacja: 53.6068N, 24.7391E [pokaż mapę]

Kwatera wojenna

Znajduje się w zachodniej części cmentarza katolickiego. Ogrodzona z trzech stron słupkami betonowymi połączonymi łańcuchem. Przy murze cmentarnym umieszczono wysoki drewniany krzyż i tablicę z napisem:

"BOHATEROWIE • POLEGLI W WALCE O NIEPODLEGŁOŚĆ • 1918-20".

Obok kwatery wojennej znajduje się grób policjanta poległego na służbie w 1930 roku.

Źródło: Anna Lewkowska, Jacek Lewkowski, Wojciech Walczak "Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej. Województwo nowogródzkie na obszarze Republiki Białoruś" (2008)

2009-04-19

Fot. Mariusz Proskień

Białystok - [Mogiła zbiorowa]

Krzysztof Menel — Wed, 25 Jan 2012 14:14:53 +0100

Białystok

Województwo podlaskie, powiat Białystok, gmina Białystok.
Lokalizacja: 53.1325N, 23.1688E [pokaż mapę]

Kwatera żołnierska

Znajduje się na cmentarzu ewangelicko-augsburskim zlokalizowanym przy skrzyżowaniu ul. Wasilkowskiego i Szosy do Zielonej. Cmentarz powstał najprawdopodobniej w 1885 r., a w okresie I wojny światowej założono tu kwaterę żołnierzy niemieckich. Do końca 1915 r. zarejestrowano 181 niemieckich pochówków wojskowych. W 1916 r. zbudowano mauzoleum, w którym postawiono granitowy postument zwieńczony żołnierskim hełmem. Na postumencie umieszczono napis:

"WIR SIND • EIN VOLK VOM • STROM DER ZEIT • GESPRÜHT ANS • ERDENENDE • VOLL KUMMER U • VOLLHERZELEID • BIS HEIM UNS • HOLT DER HEILAND • DAS VATERHAUS • IST IMMER NAH • WIE WECHSELND • AUCH DIE LO..SE • ES IST DAS KREUTZ • AUF GOLGHATA • HEIMAT FÜR • HEIMATLOSE".¹⁾

W latach 1941-1944 miały miejsce kolejne pochówki żołnierzy armii niemieckiej. Po 1945 r. cmentarz ulegał dewastacji. Uporządkowano go w latach 1994-1996. W 2002 r. dokonano ekshumacji szczątków żołnierzy pochowanych podczas II wojny światowej, które przeniesiono na cmentarz żołnierzy niemieckich w miejscowości Bartosze koło Ełku.

Źródło: Barbara Tomecka, Jolanta Szczygieł-Rogowska "Cmentarz ewangelicki w Białymstoku przy ulicy Wasilkowskiej" (2008)

2010-01-13

Fot. Mariusz Proskień

2008-12-30

Fot. Mariusz Proskień

2008-03-25

Fot. Mariusz Proskień

Niemiecki cmentarz wojskowy w Zwierzyńcu

Pierwsze pochówki w tym miejscu miały miejsce przed sierpniem 1915 r., kiedy Rosjanie utworzyli tu tymczasowy cmentarz. Po zajęciu Białegostoku, Niemcy otoczyli teren wałem ziemnym, a od strony szosy zbudowali bramę o grubych kamiennych słupach i drewnianym daszku. Nad bramie umieszczono napis:

"GROSSERES KANN KEIN MENSCH GEBEN ALS FÜR DIE ANDEREN SEIN LEBEN".²⁾

Po prawej stronie głównej alei grzebano żołnierzy niemieckich, po lewej zaś stronie żołnierzy armii rosyjskiej. Groby rozmieszczano w rzędach po 15 grobów w kwaterze niemieckiej i po 10 grobów w kwaterze rosyjskiej. Na większości niemieckich mogił stały krzyże z danymi pochowanych żołnierzy. W okresie okupacji niemieckiej pochowano ogółem około 650 żołnierzy, w tym 375 żołnierzy armii niemieckiej i 280 rosyjskiej.

W 1917 r. Niemcy zbudowali na cmentarzu mauzoleum. Był tam umieszczony napis:

"HIER RUHEN DEUTSCHE UND RUSSISCHE • KRIEGER DIE • IN DEN JAHREN 1915, 1916, 1917 • FÜR IHR VATERLAND STARBEN".³⁾

W późniejszym już okresie, w tylnej części cmentarza, pochowano także kilku żołnierzy polskich. Po II wojnie światowej cmentarz był wykorzystywany przez NKWD i UB do pochówków rozstrzelanych i zamordowanych bojowników podziemia niepodległościowego. Niemiecki cmentarz wojskowy w Zwierzyńcu został zlikwidowany, a na jego części wzniesiono budynek rozgłośni radiowej. Podczas kopania fundamentów znajdowane szczątki wywożono w nieznane miejsce.

Źródło: Barbara Tomecka, Jolanta Szczygieł-Rogowska "Cmentarz ewangelicki w Białymstoku przy ulicy Wasilkowskiej" (2008)

Zdjęcia archiwalne

rys. Jarosław Wojtach

Mogiła zbiorowa

Zlokalizowana w części prawosławnej cmentarza katolicko-prawosławnego w dzielnicy Starosielce przy ul. Grzybowskiego. W mogile pogrzebano czterech podoficerów i czterech szeregowców armii rosyjskiej, zmarłych z ran w lipcu 1915 r. Ich nazwiska znajdują się na blaszanej tabliczce pod napisem:

"ВѢЧНЫЙ ПОКОЙ • ВОИНАМЪ УМЕРШИМЪ • ГЕРОИЧЕСКОЙ СМЕРТЬЮ • ОТЪ РАНЪ 7 И 8 ІЮЛЯ • 1915 Г."⁴⁾

W części katolickiej cmentarza znajduje się mogiła nieznanego żołnierza 1 pułku piechoty legionów poległego w sierpniu 1920 roku.

2010-05-07

Fot. Mariusz Proskień

Spis poległych

Batin Nikołaj, riadowoj
Biełokozow Pietr, starszyj untieroficer
Biełow Dimitrij, starszyj untieroficer
Fiedosow Kalinik, riadowoj
Gołub Grigorij, riadowoj
Griszkow Nazar, mładszyj untieroficer
Kronyjuk Pietr, riadowoj
Sojko Nikołaj, fiejerwerker

¹⁾ Jesteśmy jednym narodem • wyrzuconym przez strumień czasu na ziemski padół pełen trosk i pełen bólu aż ojczyzna nas wezwie • Dom ojczysty jest zawsze blisko • Jak zmienne są losy • To jest krzyż na Golgocie • Ojczyzna dla tułaczy

²⁾ Nic większego człowiek nie może dać innym, jak własne życie

³⁾ Tutaj spoczywają niemieccy i rosyjscy żołnierze, którzy zginęli za ojczyznę w latach 1915, 1916, 1917

⁴⁾ Wieczny odpoczynek żołnierzom zmarłym z ran śmiercią bohaterską 7 i 8 lipca 1915 r.

Łyna - [Zdjęcia archiwalne] +2 zdjęcia

Piotr Gapiński — Wed, 25 Jan 2012 10:53:17 +0100

Łyna

Województwo warmińsko-mazurskie, powiat nidzicki, gmina Nidzica.
Lahna, Ostpreussen, Kreis Neidenburg (- 1945).
Lokalizacja: 53.4405N, 20.4104E [pokaż mapę]

Cmentarz wojenny

Położony we wsi przy głównej drodze wiejskiej. Na planie wydłużonego prostokąta. Składa się z dwóch części: dolnej i górnej. Obie części cmentarza oddzielone od siebie szpalerem lipowym, rosnącym na skraju tarasu. Po wschodniej stronie, przy linii ogrodzenia kamienne schodki, powyżej — krótka aleja obsadzona lipami. Cmentarz od strony drogi ogrodzony murem z kamienia, z pozostałych stron płotem z siatki i obsadzony lipami. Na osi bramy ołtarz-pomnik z kamiennych ciosów. Na antepedium - kamienna tablica z wyrytym równoramiennym krzyżem i datą rozmieszczoną po obu jego bokach: 1914-1918. Górna część stanowi właściwy cmentarz z grobami żołnierzy.

Mogiły rozmieszczone w pięciu rzędach; pomiędzy drugim i trzecim rzędem zbiorowa mogiła, usytuowana po zachodniej stronie, przy ogrodzeniu. Przy niej ustawiona jest wysoka stela (około 2 m) z wykutym krzyżem i inskrypcją:

"HIER RUHEN VEREINT GEFALLEN AM 23 AUGUST 1914 IN EINEM VORGEFECHT DER SCHLACHT BEI TANNENBERG • VON OSTPR. JÄGER-BATL. 1, 2 KOMP".

Ponad krzyżem nazwiska poległych oficerów, po obu stronach - żołnierzy. W tej części cmentarza pierwotnie stał również wysoki, dębowy krzyż. Mogiły otoczone krawężnikami z kostki kamiennej. Na każdej pulpitowe tabliczki z nazwiskami poległych żołnierzy niemieckich lub liczbą żołnierzy rosyjskich.

Pochowanych jest tu 54 żołnierzy armii niemieckiej oraz 89 żołnierzy armii rosyjskiej poległych w toczącej się tu bitwie 24 sierpnia 1914 r. Stan zachowania dobry, układ założenia czytelny. Częściowo uległy zniszczeniu nasadzenia drzew oraz pulpitowe tabliczki na mogiłach. Brak drewnianego krzyża. W 1993 r. zostały przeprowadzone prace porządkowe i konserwatorskie.

Na archiwalnej widokówce, na drewnianym krzyżu widoczny napis:

"Hier • ruhen • v.d. 2. Komp. • Jäger Batl. • Graf Yorck von Wartenburg • Hptm. Bergmann, Lt. Bandow, • Lt.u. Feldjäger v. Heydebrand • und • 16 Jäger gafallen • 23.8.1914".

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

2011-11-13

2002-05-30

2001-05-05