Zlokalizowana na cmentarzu przy ul. Księżodworskiej, przy ogrodzeniu po południowej stronie. Pochowany jest tu lotnik - żołnierz armii niemieckiej. Na pomniku inskrypcja: "Getreu bis in den Tod".

Hans Barczewski urodził się w Działdowie. Był synem miejscowego pastora Ernsta Barczewskiego, superintendenta Kościoła Ewangelicko-Unijnego w latach 1910–1936. Służył w stopniu podporucznika (Leutnant) w Fußa. R. 17. Zginął w Iławie.

Źródło: http://www.flieger-album.de/datenbank/fliegerdatenbank/b/index.php

Fot. Piotr Gapiński

Fliegerleutnant Hans Barczewski, *17. September 1895, † 21. Dezember 1916

Znajduje się na północnym krańcu Działdowa przy ul. Grunwaldzkiej. Założony na planie prostokąta o wymiarach ok. 38x42 m. Otoczony wałem ziemnym o wysokości ok. 2 m. W części północnej zachowały się betonowe płyty nagrobne (ok. 65 sztuk). Na niektórych z nich znajdują się numerowane tabliczki (najniższy numer – 54, najwyższy – 95) z napisami w języku polskim. Jak wynika z napisów, w większości są to mogiły zbiorowe.¹⁾ Nie zachowała się żadna tabliczka imienna. Pochowani żołnierze niemieccy i rosyjscy polegli w 1914 r. pod następującymi miejscowościami: Cibórz, Działdowo, Grądki, Iłów, Kisiny, Koszelewy, Łęck Wlk. i Mały, Narzym, Niestój, Płośnica i Rudolfowo.

W sierpniu 1920 r. pochowano tu również nieznaną liczbę poległych.

W 1945 r. na cmentarzu pochowano kilkudziesięciu żołnierzy Armii Czerwonej. Powstało 30 nowych nagrobków, a część grobów z I wojny światowej uległo zniszczeniu. Jeszcze w 1983 r. cmentarz był zarejestrowany jako „wojskowy cmentarz żołnierzy radzieckich”. Obecnie nagrobków tych już nie ma, a szczątki żołnierzy Armii Czerwonej zostały przeniesione na inny cmentarz.

Obiekt jest pozbawiony opieki, zaniedbany i zaśmiecony.

Fot. Dariusz Felba

W 1914 r. na polu majątku Księży Dwór stała stodoła należąca do Emila Frankensteina, również właściciela wspomnianych dóbr. Podczas walk toczonych w październiku 1914 r. kwaterowali w niej żołnierze niemieccy. Pod osłoną nocy wojska rosyjskie spaliły stodołę, zaskakując śpiących w niej mężczyzn. Żywcem spłonęła bliżej nieznana liczba wojskowych, którzy spoczęli w kilku mogiłach. 42 z nich pochodzących z 5 i 9 kompanii 21. Pułku Obrony Krajowej (Landwehr Infanterie Regiment 21), pochowano w odległości ok. 300 m od miejsca tragedii, w grobie nr 99, na polu p. Borkowskiego (za cmentarzem żydowskim w kierunku drogi na Lidzbark).

W 1915 r. mogiłę uporządkowano, wytyczając miejsce spoczynku krawężnikami z ciosanego kamienia polnego. Wokół grobów na murowanych, otynkowanych słupkach urządzono pergole pokryte dzikim winem. W szczycie mogiły, na murach umieszczono cztery duże żelazne tablice zawierające nazwiska i stopnie wojskowe 47 poległych. Na piątej tablicy umieszczono napis:

"Der König rief zum Kampf • fürs Vaterland - • Lest hier am Stein, ob er • bereit uns Fand!".²⁾

Nowy właściciel gospodarstwa, p. Jan Więcek, w 1935 r. wystąpił do Ministerstwa Spraw Wojskowych z prośbą o likwidację mogiły, położonej zaledwie 60 m od jego domu. W swoim piśmie skarżył się na młodzież, która spotykała się tu wieczorową porą i zakłócała ciszę nocną. Innym razem wskazywał na bydło, które przez brak ogrodzenia wchodziło na teren mogiły, lub narzekał na ludność zadeptującą obsiane pole. Choć argumenty okazały się słabe, cmentarz ten został zlikwidowany. Decydujący okazał się czynnik finansowy. Utrzymanie mogiły w tej formie okazało się bardzo kosztowne. Tym bardziej, że potrzebny był pilny remont. W trakcie przeprowadzonej lustracji stwierdzono odpadanie tynku wraz z kawałkami cegieł. W związku z powyższym wojewoda pomorski zaproponował likwidację mogiły i przeniesienie poległych na cmentarz wojenny przy szosie do Burkatu. 25 X 1935 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych zezwoliło na usunięcie pomnika. 8 XI 1935 r. dokonano ekshumacji.

Po odkryciu grobu wydobyto zwłoki 42 żołnierzy i przewieziono je na cmentarz wojenny w Działdowie przy dzisiejszej ul. Grunwaldzkiej. Tu zostały złożone w zbiorowym grobie oznaczonym nr 97. W trakcie ekshumacji okazało się, że z wymienionych na tablicach 47 poległych, czterech jest pochowanych na cmentarzu w Księżym Dworze przy drodze do Kurek, zaś jeden w grobie masowym w lasku brzozowym p. Barana (Rudolfowo). Otaczające mogiłę murki i pergole zostały rozebrane. Cztery metalowe tablice ze spisem poległych zostały przewiezione na nowe miejsce spoczynku. Piąta tablica zawierająca cytowany wyżej napis została umieszczona na wojennej mogile wojskowej znajdującej się na cmentarzu ewangelickim w Działdowie. W 1936 r. nie było już śladu pomnika. Grób nr 99 został zlikwidowany. Było to elementem prowadzonej komasacji cmentarzy wojennych i mogił porozrzucanych po polach w celu uchronienia prochów żołnierzy od możliwej profanacji a grobów od zniszczenia i zapomnienia.

Źródło: Działdowo. Tajemniczy pomnik, którego już nie ma [w:] mojemazury.pl, 2012-02-25

Land.-Inf.-Regt. 21:
Unteroffizier Albert Affeldt
Gefreiter Karl Raschke
Gefreiter Eduard ...
Wehrmann August Eichmann
Wehrmann Paul Grzonkowski
Wehrmann Michael ...
Wehrmann Johann Minkowski
Wehrmann Friedrich ...
Wehrmann Rudolf Schmidt
Wehrmann ... ...
Wehrmann Franz ...

Landw.-Inf.-Regt. ??:
Wehrmann Richard ...
Wehrmann Franz ...
Wehrmann Paul Will
Wehrmann Arthur ...
Wehrmann Ferdinand Hinz
Wehrmann August ...
Wehrmann August ...
Wehrmann Rudolf ...
Wehrmann Johann ...
Wehrmann Max ...
Wehrmann Karl ...
Wehrmann Friedrich ...

Tzw. "Pomnik Lotników" wzniesiony w 1916 r. w miejscu mogiły dwóch pilotów³⁾, niemieckiego i rosyjskiego, którzy zestrzelili się wzajemnie w sierpniu 1914 r. Na pomniku tablice z napisami w języku polskim, niemieckim i rosyjskim: "Za życia wrogowie, w obliczu śmierci równi", nad nimi umieszczono dwa krzyże: maltański i prawosławny. Pomnik znajduje się przy ul. Męczenników, niedaleko skrzyżowania dróg 542 i 545.

Fot. Dariusz Felba

Według opracowania M. Dehnena zlokalizowany w Działdowie, przy drodze do Burkat (Kriegerfriedhof an der Chaussee nach Borchersdorf) - bliższa lokalizacja nieustalona. Pochowano tu 7 żołnierzy armii niemieckiej.

Na pomniku inskrypcja:

"Ihr töpfern Schimer deutscher • Friedensehre, • Die furchtlos sich der heilgen • Not geweiht, • Das nicht der Feind uns Heim • und Herd verheere, - • Mit Euren Lieben trägt • Alldeutschland Leid".

Źródło: M. Dehnen "Die Kriegsgräber in Ostpreussen von 1914/15", Würzburg 1966, s. 146

Radfahrer - Kompagnie Nr.85:
Friedrich Hill
Bernhard Lange
Theodor Tempel

Landsturm Inf.-Batl. Bernburg:
Gefreiter Georg Seyfarth
Wehrmann Karl Knütsch
Wehrmann Oswin Franke
Wehrmann Emil Patzke

• Powstańcze mogiły 1863-64r.
• Cmentarze i pomniki IWŚ 1914-18r.
• Cmentarze i pomniki walk o utrwalenie granic 1918-21r.
• Mogiły poległych i zmarłych na służbie 1921-39r.
• Cmentarze i pomniki wojny obronnej 1939r.
• Cmentarze i pomniki IIWŚ 1939-45r.
• Cmentarze i pomniki wojenne na terenie Polski i innych państw europejskich
• Pomniki plebiscytowe na Warmii i Mazurach 1920r.
• Zamki i warownie państwa krzyżackiego
• Kościoły i kaplice
• Przydrożne kapliczki na Warmii i Mazurach

• Skarżyn [Mogiła żołnierska]
• Popów Głowieński utworzono
• Cmentarze i pomniki walk o utrwalenie granic (1918-21r.) [Województwo łódzkie]
• Kaczkowizna utworzono
• Luszyn utworzono
• Sobota utworzono
• Śleszyn utworzono
• Luszyn utworzono
• Piecki +lokalizacja
• Barczewo edycja zewnętrzna
• Wojciechy edycja zewnętrzna
• Sucholaski edycja zewnętrzna
• Oracze edycja zewnętrzna
• Kociołek Szlachecki edycja zewnętrzna
• Włodawa edycja zewnętrzna