Usytuowany na skraju miasta, w pobliżu zespołu koszar wojskowych, gdzie mieścił się lazaret garnizonowy, obecnie przy ulicy Kasztanowej. Na planie zbliżonym do kwadratu. Wzdłuż linii granic obsadzony żywopłotem. Podzielony na cztery kwatery. W pierwszej kwaterze przy wejściu od strony wschodniej, pochowani byli żołnierze rosyjscy. Wejście od strony południowej poprzedzone podwójną aleją, obecnie nieistniejącą, ujęte dwoma kamiennymi pylonami. Wejście od strony zachodniej poprzedzone aleją obsadzoną między innymi kasztanowcami i grabami, biegnącą wzdłuż linii zabudowy koszar i lazaretu.

Na cmentarzu spoczywa 258 żołnierzy armii niemieckiej, w tym 101 poległych głównie w bitwie nad jeziorami mazurskimi we wrześniu 1914 r. 75 żołnierzy armii rosyjskiej, 2 żołnierzy armii francuskiej i 1 żołnierz armii rumuńskiej. Stan zachowania zły, w stanie szczątkowym, pomnik zniszczony, ślady mogił zatarte.

Cmentarz został odnowiony staraniem Towarzystwa Miłośników Ziemi Kętrzyńskiej im. Zofii Licharewej. Wyznaczono alejki, wyeksponowano fragmenty kamiennej rotundy, ustawiono duże drewniane krzyże. W czasie prac porządkowych odnaleziono nieliczne szczątki żołnierskich nagrobków. W kwietniu 2005 r. przeniesiono z parku przy dawnym kasynie wojskowym na teren cmentarza kamień upamiętniający żołnierzy niemieckich poległych na terenie południowo-zachodniej Afryki w latach 1904-1906.

Na cmentarzu usytuowana była pierwotnie monumentalna, kamienna budowla — pomnik, na planie koła, o średnicy 12 m i wysokości 11 m. Wewnątrz, sześcienny obelisk poświęcony pamięci 1330 żołnierzy pochodzących z powiatu kętrzyńskiego, poległych na frontach wojny:

"Aus dem Kreise Rastenburg fielen für das Vaterland 1330 tapfere …".

Sześcian zwieńczony wysokim metalowym krzyżem z wykutym napisem "ICH LEBE". Na co najmniej czterech z ośmiu kamiennych kolumn rotundy umieszczone były pamiątkowe tablice:

• tablica ku pamięci żołnierzy 4. pułku grenadierów, o nieznanej treści, pod monogramem pułku (stylizowane litery FR II zwieńczone koroną),
• tablica z mottem 4. pułku grenadierów: "LEBE BESTAENDIG • KEIN UNGLUECK • EWIGK", poniżej daty upamiętniające 300-lecie pułku: "1626 – 1926" oraz tablica poświęcona żołnierzom pułku poległym w czasie I wojny światowej: "4983 • treue deutsche Män- • ner des Grenadier- • Regimentes König • Friedrich der Grosse • (3. Ostpreußisches) • n: 4 • starben den Helden- • …",
• tablica poświęcona pamięci 82. pułku artylerii polowej (82. Feld-Artillerie Regiment), pod monogramem pułku (stylizowane litery FAR zwieńczone koroną, poniżej numer pułku), o treści: "Dem Andenken der in Welt- • krieg getreu ihrem Fannen- • eid gefallenen Kameraden • …",
• tablica o nieznanej treści, poświęcona prawdopodobnie artylerzystom, pod wizerunkiem armaty, z inskrypcją "ULTIMA RATIO REGIS".¹⁾

Źródła:

• W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)
• http://tomzik.free.ngo.pl

Fot. Adler7

Pion. Emil Buttner, 2/E Eisenbahn Reg. 1., † 17.4.17
Vizefeldwebel Otto Siegmundt, 3. Komp. Gren. Rgt. 4, *14.2.1882, † 22.2.1915 bei Staroziale im Russland
Gefr. Wilhelm ?erst, ???, † 14.12.1?
Kan. Max Schramm, ?. Feldartl. Regt. ?5, † 27.8.18
Musk. ??? Pieczka
???. ??? ?artkowski, ??? Reg. 82, † ?.7.18
???. A??. Ho?zmann, E. Feldart. Reg. 82, *5.3.99, † 19.9.1917
Wehrm. Heinrich H???, ?. Ldw. Inf. Reg. ?, *2?.?.??, † 2?.11.1?
Res. Karl Werner, ?. Gren. Reg. 4, *2?.?.??, † 19.12.??
Ldstrm. Josef ???, ???, *?.?.9?, † 1?.?.1?

Usytuowana w południowej części cmentarza przy jednej z alei. Pojedyncze mogiły rozmieszczone w różnych częściach cmentarza. Bliższa lokalizacja nieustalona. Łącznie pochowanych jest tu 32 żołnierzy armii niemieckiej i 2 armii rosyjskiej. Kwatera i mogiły zlikwidowane.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)

Pomnik upamiętniał 4. (3. wschodniopruski) pułk grenadierów im. króla Fryderyka Wielkiego (3. Ostpreussisches Grenadier-Regiment "König Friedrich der Große" Nr. 4). Stał nieopodal budynku poczty. Został zaprojektowany przez Kassbauma i odsłonięty 1.5.1926 r. z okazji 300-lecia powstania pułku.

Od frontu umieszczony był monogram patrona pułku oraz daty 1626 - 1926. Na cokole inskrypcja: "Grenadier - Regiment • König Friedrich der Große • (3. Ostpr.) Nr. 4". Na tylniej stronie wymienione były najważniejsze miejsca bitew, jakie stoczył ów pułk w swojej historii:

"1686 Ofen • 169? Belgrad • 1705 Casiano • 1706 Turin • 1715 Stralsund •• 1742 Czaslau • 1745 Hohenfriedberg • 1758 Zorndorf • 1807 Pr. Eylau Graudenz •• 1813 Gr. Beeren Dennewitz • 18?? Eripzin 1866 Königsgrätz • 1870 Colombey-Hallue •• 1914-18 Gumbinnen - Tannenberg • Masurische Seen - Winterschlacht • Dünaburg an der … • ….".

Pomnik został zburzony w 1945 r. Jego kopię odsłonięto dnia 3.5.1969 r. w Wesel na terenie jednostki wojskowej, która kultywuje tradycje pułku. Latem 2004 r. w trakcie prac porządkowych na terenie parku odkopano cokół oryginalnego pomnika (obecnie po konserwacji został wyeksponowany).

Źródło: T. Korowaj "Rastenburg/Kętrzyn.Przewodnik historyczny po mieście" (2005)

Fot. Adler7

Przed 1945 r. w kościele [św. Jerzego] wisiały (…) cztery tablice: z nazwiskami poległych na wojnie w latach 1813-1815 (11 nazwisk), 1870-1871 (13 nazwisk) oraz w czasie I wojny światowej w latach 1914-1918 (ok. 400 nazwisk na dwóch tablicach). Tablicę poświęconą parafianom poległym na frontach I wojny światowej zamontowano w 1929 r.

Źródło: T. Korowaj "Rastenburg/Kętrzyn.Przewodnik historyczny po mieście" (2005)

Na terenie lapidarium wyeksponowane są dwie żeliwne tablice z cmentarza wojennego w Skandławkach (Heldenfriedhof Skandlack) ufundowane przez rodzinę Siegfried, ówczesnych właścicieli majątku. Jedna poświęcona jest 25 żołnierzom armii niemieckiej poległym w walkach w okolicach Skandławek, we wrześniu 1914 roku, druga poświęcona wszystkim mieszkańcom majątku poległym na różnych frontach I wojny światowej 1914-1918.

Na pierwszej z tablic napis: "FÜR UNS FIELEN • FÜNFUNDZWANZIG • DEUTSCHE SOLDATEN • IM GEFECHT BEI • SKANDLACK • SEPTEMBER 1914 • DEN HELDEN • ZUM GEDÄCHTINS • RITTERGUT SKANDLACK".

Napis na drugiej tablicy:

"AUS DEM GUTSBEZIRK FIELEN • FÜR DAS VATERLAND • IM GEFECHT BEI SNOBKEN OSTPR. • RUDOLF SCHAAK 3/JÄG. Z. PF. NR. 10 • * 4.4.1893 † 8.2.1915 • IN DEN KARPATHENKÄMPFEN• FRIEDRICH PARTENBREITER 5/INF. • RES. 48 * 1.10.1890 † 14.4.1915 • IM GEFECHT BEI WALLENDÜNE MITAU • OTTO GEMBRIES 11/GREN. REGT. 4 • † 24.1.1917 • IN DER DOPPELSCHLACHT AISNE-• CHAMPAGNE • PAUL MALETZKI 5/FUSSART. REGT. 22 • * 23.7.1897 † 27.4.1917".

Źródła:

• T. Korowaj "Rastenburg/Kętrzyn.Przewodnik historyczny po mieście" (2005)
• http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?p=19761967

Fot. Piotr Gapiński

RUDOLF SCHAAK, 3/JÄG. Z. PF. NR. 10, * 4.4.1893, † 8.2.1915
FRIEDRICH PARTENBREITER, 5/INF. RES. 48, * 1.10.1890, † 14.4.1915
OTTO GEMBRIES, 11/GREN. REGT. 4, † 24.1.1917
PAUL MALETZKI, 5/FUSSART. REGT. 22, * 23.7.1897, † 27.4.1917

• Powstańcze mogiły 1863-64r.
• Cmentarze i pomniki IWŚ 1914-18r.
• Cmentarze i pomniki walk o utrwalenie granic 1918-21r.
• Mogiły poległych i zmarłych na służbie 1921-39r.
• Cmentarze i pomniki wojny obronnej 1939r.
• Cmentarze i pomniki IIWŚ 1939-45r.
• Cmentarze i pomniki wojenne na terenie Polski i innych państw europejskich
• Pomniki plebiscytowe na Warmii i Mazurach 1920r.
• Zamki i warownie państwa krzyżackiego
• Kościoły i kaplice
• Przydrożne kapliczki na Warmii i Mazurach

• Skarżyn [Mogiła żołnierska]
• Popów Głowieński utworzono
• Cmentarze i pomniki walk o utrwalenie granic (1918-21r.) [Województwo łódzkie]
• Kaczkowizna utworzono
• Luszyn utworzono
• Sobota utworzono
• Śleszyn utworzono
• Luszyn utworzono
• Piecki +lokalizacja
• Barczewo edycja zewnętrzna
• Wojciechy edycja zewnętrzna
• Sucholaski edycja zewnętrzna
• Oracze edycja zewnętrzna
• Kociołek Szlachecki edycja zewnętrzna
• Włodawa edycja zewnętrzna