Olsztyńska Strona Rowerowa

Markajmy

Województwo warmińsko-mazurskie, powiat lidzbarski, gmina Lidzbark Warmiński.
Markeim, Ostpreussen, Kreis Heilsberg (- 1945).
Lokalizacja: 54.1369N, 20.6167E [pokaż mapę]

Cmentarz wojenny (jeniecki)

Cmentarz położony na północnym skraju miasta, usytuowany na skraju sosnowego lasu. Teren pagórkowaty. Od szosy do Bartoszyc przed wsią Markajmy prowadzi do niego droga, przy której stoi pomnik-kamień narzutowy z żeliwnym krzyżem, około 100 m dalej aleja brzozowa, na początku której drugi pomnik drogowskaz-kamień z krzyżem i napisem: "ZUM KRIEGER-FRIEDHOF".

Na planie nieregularnego czworoboku. Pierwotnie ogrodzony. Mogiły ziemne, w rzędach. Kwatery rozmieszczone na wyniesieniu terenu połączone kamiennymi schodkami. W głębi cmentarza, na zachód od wejścia, na betonowym schodkowym cokole, pomnik z kamieni polnych, w kształcie piramidy, niegdyś zwieńczony dwugłowym carskim orłem, poświęcony żołnierzom rosyjskim. Został wzniesiony podczas epidemii tyfusu w obozie jenieckim, przez żyjących żołnierzy, ku czci zmarłych towarzyszy broni. Na pomniku umocowana pierwotnie tablica, z napisem w dwóch językach niemieckim i rosyjskim "Bojowym towarzyszom wojennego jenieckiego obozu Heilsberg 1914-1918".

W głębi cmentarza na osi pomnika wysoki krzyż z wapienia na cokole, wzniesiony ku czci żołnierzy brytyjskich, na mogiłach prostokątne stele z nazwiskami pochowanych. Dodatkowo na grobach żołnierzy rumuńskich emaliowane tabliczki z napisem w języku rumuńskim "polegli za króla i ojczyznę". Na cmentarzu znajdują się groby żołnierzy-jeńców, którzy przebywali w pobliskim obozie jenieckim, zmarłych podczas epidemii tyfusu.

Łącznie pochowanych jest tu 2761 żołnierzy kilku narodowości: 2081—armii rosyjskiej, 506—rumuńskiej, 53—francuskiej, 49—brytyjskiej, 45—belgijskiej, 19—włoskiej, 8—serbskiej, a także około 100 niemieckich uchodźców z Wołynia. Stan zachowania dobry. Układ przestrzenny w pełni czytelny.

Źródło: W. Knercer "Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim" (1995)